Pokonać stres

Długotrwała reakcja stresowa prowadzić może do wielu chorób, takich jak wrzody żołądka, zespół jelita nadwrażliwego, bóle głowy czy choroby układu krwionośnego. Stres obniża także odporność, przez co organizm jest bardziej podatny na infekcje.

Ze stresem w codziennym życiu styka się każdy. Nie wszyscy jednak wiedzą, czym on właściwie jest. Wg definicji wybitnego badacza, Selye'go, "stress jest nieswoistą reakcją organizmu na wszelkie stawiane mu wymagania" (Hans Selye, "Stres okiełznany" (ang. Stress without Distress), PIW, Warszawa 1977). Jednym z ważnych elementów tej reakcji jest aktywacja układu wewnątrzwydzielniczego. To właśnie dzięki temu układowi produkowane są hormony odpowiedzialne za zmiany w naszym organizmie, jakie pojawiają się pod wpływem stresu.

Reklama

Stresorem, a więc bodźcem wywołującym stres, może być właściwie wszystko, co organizm uzna za zagrożenie.

Jak się rodzi stres?

Do powstania reakcji stresowej mogą się przyczynić także takie czynniki, jak złe oświetlenie w budynku, przemęczenie czy zły stan zdrowia. Zgodnie z tym, co w psychologii nazywane jest koncepcją behawioralno-poznawczą, nasze myśli, emocje, reakcje fizjologiczne i zachowania są ze sobą związane. Objawy stresu można zatem zmniejszać, działając bezpośrednio na każdy z tych poziomów.

Spróbujmy przyjrzeć się, jak działa błędne koło stresu, na przykładzie przypadku Magdy.

Magda jest pracownikiem jednej z dużych firm w Warszawie. Kiedy zaczęła myśleć o awansie, postanowiła bardziej przyłożyć się do pracy. Zostawała często po godzinach, by nadrobić zaległości, przez co była przemęczona. Wracając do domu myślała dużo na temat pracy.

Im więcej na jej temat myślała, tym bardziej bała się, że nie da sobie rady i nie dostanie upragnionego awansu. Stała się bardziej nerwowa i wybuchowa. Nie mogła w nocy spać. Zarówno w pracy jak i w domu nie mogła się skoncentrować. Miała problemy z żołądkiem i zaczęła częściej chorować z powodu osłabionej odporności.

Na tym przykładzie widać doskonale, że zarówno myśli ("muszę dostać awans", "nie poradzę sobie"), jak i zachowanie (zostawanie po godzinach, bezsenność) czy emocje (lęk, że sobie nie poradzi) wpływają negatywnie na organizm.

Walka ze stresem przebiegać może na każdym z opisanych wyżej poziomów (reakcji fizjologicznych, emocji, myśli i zachowań). Aby odniosła skutek, najlepiej, by była prowadzona jednocześnie na każdym poziomie, ale jeśli nie jest to możliwe, to warto zadbać chociaż o jeden poziom. W ten sposób przerwiemy błędne koło stresu.

Walka na poziomie reakcji fizjologicznych organizmu

Reakcje fizjologiczne, jakie pojawiają się w trakcie stresu, są związane z przygotowaniem organizmu do walki lub ucieczki. Podstawową przyczyną ich pojawienia się jest praca hormonów stresu, odpowiadających za postawienie organizmu w stan gotowości.

Do najbardziej typowych oznak należą: przyspieszony puls, wzmożone pocenie, szybsze bicie serca, płytki oddech, zaciśnięte gardło czy napięcie mięśni. Walka na tym poziomie może polegać na przyjmowaniu leków (które mają jednak wiele skutków ubocznych) i ziół (takich jak melisa).

Leków przeciwlękowych jest wiele, jednak praktycznie wszystkie powodują jakieś negatywne dla organizmu konsekwencje. Bardziej neutralną metodą wpływania bezpośrednio na reakcje fizjologiczne może być zastosowanie relaksacji. Podstawową ideą stosowania tej techniki jest to, że można nauczyć się zastępowania stanu gotowości stanem rozluźnienia, który jest przeciwny w swej istocie do reakcji stresowej.

Jednym ze sposobów osiągnięcia stanu rozluźnienia może być relaks poprzez oddech. Stosując taką metodę relaksu trzeba jednak pamiętać, aby oddychać głównie za pomocą przepony.

Szczególnie panie mają problem z takim sposobem oddychania (biorą wdech poruszając klatką piersiową, a nie brzuchem, przez co oddychają płycej i częściej niż panowie).

Ćwiczenia prawidłowego oddychania można zacząć od powolnego wdechu (w wyprostowanej pozycji), tak, by najpierw wypełniał się brzuch, a później klatka piersiowa, i powolnego wydechu. Swobodne oddychanie przy użyciu przepony ma wpływ na rozluźnienie organizmu i zwolnienie bicia serca, a co za tym idzie - złagodzenie objawów stresu. Nauczenie się prawidłowego sposobu oddychania wymaga czasu, ale procentuje później większą wydolnością organizmu.

Jedną z najczęściej wykorzystywanych relaksacji jest trening autogenny Szulca i relaksacja progresywna Jacobsona. W sytuacji stresowej, na szybko, można zaproponować ćwiczenie polegające na wzięciu głębokiego wdechu i powtarzaniu sobie w myślach zdania: "Jestem spokojny i rozluźniony". To powinno pomóc złagodzić objawy stresu.

Uwaga! Relaksacji opartej na pracy z oddechem nie powinno się stosować w przypadku niektórych chorób układu krążenia i układu oddechowego, a zbyt długie głębokie oddychanie może prowadzić do stanu hiperwentylacji, objawiającego się między innymi gorszym samopoczuciem i zawrotami głowy.

Dowiedz się więcej na temat: przemęczenie | lęk | emocje | stres

Reklama

Najlepsze tematy

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Rekomendacje