Zdrowy kręgosłup przez całe życie - kompleksowy przewodnik profilaktyki, diagnostyki i leczenia bólu

Ból kręgosłupa to złożona dolegliwość, która może mieć bardzo różne przyczyny i przebieg. W zależności od mechanizmu powstawania dzieli się go przede wszystkim na nieswoisty i swoisty.

Ból nieswoisty jest najczęstszy i stanowi około 90% przypadków. W tej grupie przyczyny nie są możliwe do wykrycia przy pomocy badań obrazowych. Zmiany widoczne w kręgosłupie (np. odwodnienie krążka międzykręgowego, wypuklenia czy osteofity) są zwykle efektem naturalnego procesu starzenia i niekoniecznie korelują z odczuwanym bólem.

Do czynników sprzyjających przejściu bólu ostrego w przewlekły należą m.in. długotrwała absencja chorobowa, depresja, wysoki poziom bólu połączony z ograniczeniem funkcjonowania oraz ciężka praca fizyczna [1].

Ból swoisty odpowiada za około 10% wszystkich przypadków i wynika z konkretnych zmian w strukturach kręgosłupa. Może mieć charakter wyłącznie osiowy lub być połączony z bólem promieniującym (rwa) i objawami neurologicznymi. Główne źródła bólu swoistego to [1]:

• krążki międzykręgowe;
• stawy międzykręgowe i krzyżowo-biodrowe;
• nerwy rdzeniowe i ich korzenie;
• mięśnie i powięzi grzbietu;
• aparat więzadłowo-powięziowo-torebkowy miednicy.

Diagnostyka bólu kręgosłupa zawsze zaczyna się od oceny klinicznej. U osób z ostrym bólem, bez tzw. czerwonych flag, zwykle rozpoznaje się ból nieswoisty i wykonywanie badań obrazowych nie jest konieczne.

Jeśli jednak pojawiają się sygnały mogące wskazywać na poważną przyczynę, potrzebna jest dokładniejsza diagnostyka. Zazwyczaj wykorzystywane są techniki obrazowania takie jak [1]:

• RTG - uwidacznia zmiany kostne i zwyrodnieniowe;
• TK (tomografia komputerowa) - lepiej ukazuje urazy, np. złamania;
• MR (rezonans magnetyczny) - ocenia kręgi, rdzeń i korzenie nerwowe.

W przypadku podejrzenia stanu zapalnego, zakażenia lub nowotworu wykonuje się także badania laboratoryjne, głównie oznaczenie CRP (białko C-reaktywne) i OB (odczyn Biernackiego).

Leczenie bólu kręgosłupa zależy od jego charakteru i czasu trwania. W przypadku ostrego, nieswoistego bólu podstawą jest podejście zachowawcze. Zaleca się utrzymanie aktywności fizycznej, wykonywanie ćwiczeń wzmacniających i rozciągających mięśnie przykręgosłupowe oraz dbanie o prawidłową postawę. Pomocne mogą być także ciepłe okłady, terapia manualna czy akupunktura [1].

W leczeniu farmakologicznym najczęściej stosuje się doustnie lub miejscowo niesteroidowe leki przeciwzapalne, np. ibuprofen, diklofenak czy naproksen (składnik żelu do stosowania zewnętrznego 4Flex Puregel). Gdy podstawowe leki nie działają, lekarz może zdecydować o włączeniu preparatów rozluźniających mięśnie szkieletowe [1].

Jeśli chcesz zadbać o swój kręgosłup na co dzień, zacznij od prostych nawyków.

Pilnuj prawidłowej postawy - siedząc przy biurku, ustaw ramiona i nadgarstki równolegle do blatu, a stopy postaw płasko na podłodze lub użyj podnóżka. Nie siedź w jednej pozycji zbyt długo. Postaraj się robić częste, krótkie przerwy na rozruszanie się. Regularnie ćwicz mięśnie przykręgosłupowe i rozciągaj tułów - to wzmocni plecy i pomoże utrzymać prawidłową postawę. Zadbaj też o prawidłową masę ciała oraz zdrową dietę, bogatą przede wszystkim w wapń i witaminę D [2].

Aby wzmocnić kręgosłup i zmniejszyć dolegliwości bólowe, warto wykonywać ćwiczenia dopasowane do jego poszczególnych odcinków - lędźwiowego, piersiowego i szyjnego. Pamiętaj, aby ćwiczenia były bezpieczne, nie nasilały bólu i były wykonywane regularnie.

Najbezpieczniejsze są ćwiczenia w leżeniu lub w klęku podpartym. Skuteczne są skręty miednicy na leżąco, naprzemienne unoszenie nóg, lekkie unoszenie klatki piersiowej z ugiętymi nogami, wznosy nóg w leżeniu bokiem oraz ruchy w klęku podpartym, np. unoszenie rąk i nóg czy powolne przejścia do siadu na pięty.

Ćwiczenia te rozluźniają mięśnie przykręgosłupowe, przywracają naturalne krzywizny kręgosłupa i poprawiają stabilizację tułowia [3].

Na odcinek piersiowy kręgosłupa pomocne są ćwiczenia rozciągające i wzmacniające mięśnie grzbietu. Możesz wykonywać np. unoszenie barków w górę i ich opuszczanie, zginanie łokci w bok ze ściąganiem łopatek, odwodzenie ramion w bok z napinaniem mięśni grzbietu czy skrętoskłony i krążenia ramion.

Ten rodzaj ćwiczeń wpływa na poprawę ruchomości klatki piersiowej i wzmocnienie mięśni odpowiedzialnych za utrzymanie prawidłowej postawy [3].

Na odcinek szyjny sprawdzą się skłony głowy w przód i w bok, skręty głowy kontrolowane brodą czy unoszenie barków oraz krążenia barkami. Takie aktywności pomagają wzmocnić mięśnie karku, poprawiają stabilność odcinka szyjnego i sprzyjają redukcji napięć [3].

Podczas aktywności fizycznej staraj się nie przeciążać kręgosłupa - ćwicz tylko do granicy komfortu. Unikaj gwałtownych ruchów, zmieniaj pozycje i wplataj głębokie oddechy. Najlepiej ćwiczyć rano lub przed południem, gdy ciało jest wypoczęte. W razie wątpliwości skorzystaj z pomocy doświadczonego rehabilitanta [3].

Artykuł na zlecenie marki 4flex

Źródła

[1] Goncerz G., Maciejczak A., Zespoły bólowe kręgosłupa, Medycyna Praktyczna, Interna - Mały Podręcznik, 2025: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.16.43. [Dostęp online: 05.12.2025]

[2] Profilaktyka schorzeń kręgosłupa, Narodowy Fundusz Zdrowia, 2023: https://www.nfz.gov.pl/gfx/nfz/userfiles/_public/aktualnosci/aktualnosci_oddzialow/ulotka_sroda_z_profilaktykaprofilaktyka_schorzen_kregoslupa_23.08.2023_cyfrowa.pdf [Dostęp online: 05.12.2025]

[3] Kamieńska M., Ćwiczenia na kręgosłup - przykładowe zestawy ćwiczeń na ból kręgosłupa - ilustracje, Medycyna Praktyczna, 2023: https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/108220,cwiczenia-na-kregoslup-przykladowe-zestawy-cwiczen-na-bol-kregoslupa-ilustracje [Dostęp online: 05.12.2025]

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Artykuł sponsorowany