Tak Grecy wykorzystują cukinię latem. Z fetą i ziołami smakuje obłędnie
Zwykła cukinia, odrobina fety i garść świeżych ziół. Trudno uwierzyć, że z tak prostych składników powstaje jedna z najbardziej uwielbianych greckich przekąsek. Kolokithokeftedes są lekkie i zachwycają chrupiącą skórką - za tym prosty daniem stoi cała filozofia śródziemnomorskiego jedzenia. Jak zrobić greckie krokiety z cukinią? Przepis jest łatwy, ale jeden etap ma tu ogromne znaczenie.
Spis treści:
- Czym są greckie krokiety z cukinii?
- Jakie składniki są potrzebne do greckich Kolokithokeftedes?
- Jak je zrobić?
- Z czym podawać greckie krokiety z cukinii?
- Dlaczego warto jeść cukinię?
Czym są greckie krokiety z cukinii?
Kolokithokeftedes to tradycyjne greckie placuszki lub małe krokiety z tartej cukinii, znane przede wszystkim jako letnie danie kuchni domowej i tawernianej. Najmocniej kojarzą się z wyspami, zwłaszcza Cykladami i Kretą, choć w sezonie można spotkać je niemal w całej Grecji. W greckiej kulturze kulinarnej należą do dań sezonowych, przygotowywanych ze świeżych, tanich i łatwo dostępnych warzyw.
Ich nazwa dobrze oddaje charakter potrawy. "Kolokithi" oznacza cukinię, a "keftedes" to małe kotleciki lub pulpeciki, najczęściej smażone i podawane jako przekąska. Kolokithokeftedes to coś pomiędzy placuszkami warzywnymi a krokietami: mają złotą skórkę, miękkie wnętrze i wyraźnie ziołowy aromat.
Grecy często podają je jako meze, czyli niewielką przekąskę serwowaną przed głównym posiłkiem albo razem z innymi małymi daniami do dzielenia. Na stole pojawiają się wtedy obok oliwek, świeżego pieczywa, tzatzików, past warzywnych, sera, sałatki greckiej i pieczonych warzyw. To nie jest jedzenie "na szybko" w sensie fast foodu. Raczej posiłek do rozmowy, do siedzenia przy stole trochę dłużej, do podjadania kolejnego kawałka, choć człowiek obiecywał sobie, że skończy na jednym.
Mało osób wie, że kolokithokeftedes były dawniej bardzo praktycznym sposobem na wykorzystanie letniego nadmiaru cukinii. W śródziemnomorskim klimacie warzywo rośnie szybko i obficie, więc w domowej kuchni trzeba było zamienić je w coś bardziej sycącego niż sama duszona jarzyna. Stąd pomysł na niewielkie, aromatyczne kotleciki, które można było podać na ciepło, zabrać na później albo postawić na stole obok innych prostych dań sezonowych.
Jakie składniki są potrzebne do greckich Kolokithokeftedes?
Oryginalny grecki przepis na krokiety z cukinii opiera się na kilku podstawowych produktach. Ich jakość i świeżość ma ogromne znaczenie, ponieważ w tej potrawie każdy smak jest dobrze wyczuwalny. Do przygotowania krokietów potrzebujemy:
- około 500 g młodej cukinii,
- 150 g sera feta,
- 1 niewielkiej cebuli,
- 2 ząbków czosnku,
- 1 jajka,
- około 4-5 łyżek mąki pszennej lub bułki tartej,
- garści świeżej mięty,
- garści koperku albo natki pietruszki,
- soli i świeżo zmielonego pieprzu,
- oliwy z oliwek do smażenia.
Mięta jest składnikiem, który często zaskakuje osoby przygotowujące tę potrawę pierwszy raz. To właśnie ona nadaje kolokithokeftedes charakterystycznego, świeżego aromatu. W greckiej kuchni połączenie mięty z cukinią i fetą jest znane od wielu pokoleń.
W niektórych regionach Grecji dodaje się także szczypiorek, oregano lub odrobinę sera kefalotyri, który wzmacnia słony, wyrazisty smak.
Jak je zrobić?
Najważniejszy etap przygotowania dotyczy cukinii. Warzywo zawiera ponad 90 proc. wody, dlatego po starciu na tarce o grubych oczkach trzeba je przełożyć na sito, posolić i odstawić na około 15-20 minut. Później odciskamy ją bardzo mocno w dłoniach albo przez czystą ściereczkę. Masa ma być wilgotna, ale zwarta, ponieważ wtedy krokiety będą chrupiące po smażeniu.
- Do odciśniętej cukinii dodajemy pokruszoną fetę, jajka, posiekaną cebulę, czosnek, koperek, miętę, natkę, pieprz i skórkę z cytryny.
- Wsypujemy mąkę i mieszamy krótko, bez ucierania. Jeśli masa wydaje się zbyt luźna, dodajemy jeszcze łyżkę mąki.
- Miskę z gotową masą wstawiamy do lodówki na 15 minut. Chłód pomaga uformować krokiety i ogranicza ich rozpadanie się na patelni.
- Rozgrzej tłuszcz na średnim ogniu. Nakładaj porcje masy łyżką i lekko spłaszczaj, formując niewielkie kotleciki.
- Smaż po 2-3 minuty z każdej strony, aż krokiety będą rumiane. Nie układaj ich ciasno. Patelni nie należy przepełniać, ponieważ wtedy temperatura tłuszczu spada, a krokiety zamiast się rumienić, zaczynają chłonąć tłuszcz.
Po zdjęciu z patelni krokieciki przekładamy na papierowy ręcznik lub kratkę, żeby oddały nadmiar tłuszczu i zachowały chrupiącą skórkę.
Coraz większą popularność zdobywa również pieczenie kolokithokeftedes w piekarniku przez 20-25 minut w temperaturze 200 st. C lub przygotowanie ich w frytkownicy beztłuszczowej, zwykle wystarcza 12-15 minut w 190 st. C. W ten sposób ograniczamy ilość tłuszczu, zachowując przy tym charakterystyczną chrupkość.
Z czym podawać greckie krokiety z cukinii?
Grecy najczęściej serwują krokiety z cukinii z chłodnym sosem jogurtowym na bazie jogurtu greckiego, czosnku, oliwy i ziół. Doskonale komponują się także z sosem tzatziki, sałatką grecką, pieczonymi pomidorami grillowaną papryką, oliwkami i pieczywem pita. Można podać je jako lekką kolację albo część większego stołu z dolmadakia, hummusem, pastą z bakłażana i serem halloumi.
W wersji obiadowej dobrze wypadają z kaszą bulgur, ryżem cytrynowym lub sałatką z ciecierzycy. Mogą stanowić dodatek do obiadu albo przekąskę podczas spotkań z rodziną i przyjaciółmi. W Grecji często podaje się je z plasterkami cytryny. Kilka kropel soku dodaje świeżości i podkreśla delikatny smak cukinii oraz słoność fety.
Dlaczego warto jeść cukinię?
Cukinia przez lata pozostawała w cieniu bardziej "modnych" warzyw, a szkoda, bo ma bardzo wiele do zaoferowania. W 100 gramach surowej cukinii znajduje się około:
- 17 kcal,
- 1 g błonnika,
- 261 mg potasu,
- 17,9 mg witaminy C,
- foliany,
- witamina B6,
- mangan, miedź oraz niewielkie ilości magnezu i fosforu.
Cenne związki znajdują się również w skórce, dlatego młodej cukinii najlepiej nie obierać. W cukinii znajdziemy też luteinę i zeaksantynę, zwłaszcza w odmianach o intensywniejszym zabarwieniu. Te karotenoidy gromadzą się w plamce żółtej oka, czyli miejscu odpowiedzialnym za ostre i wyraźne widzenie. Badania wskazują, że ich odpowiednia podaż pomaga chronić komórki oka przed stresem oksydacyjnym i działaniem światła o wysokiej energii.
Cukinia dostarcza też polifenoli, czyli substancji, które rośliny wytwarzają jako własną ochronę przed niekorzystnymi warunkami środowiska. W organizmie człowieka wspierają naturalne mechanizmy antyoksydacyjne i pomagają ograniczać wpływ wolnych rodników na komórki.
Dużą zaletą cukinii jest także jej lekkość. Zawiera ponad 90 proc. wody, zwiększa objętość posiłku i pomaga budować uczucie sytości bez nadmiaru kalorii. Dlatego dobrze sprawdza się u osób na diecie redukcyjnej, u seniorów, u osób z insulinoopornością lub cukrzycą typu 2 oraz u wszystkich, którzy chcą jeść lżej, ale nadal sycąco. Ostrożność powinny zachować osoby z chorobami nerek wymagające kontroli potasu oraz osoby z wrażliwym jelitem, u których znaczenie ma wielkość porcji.
Naukowcy od lat podkreślają, że regularne jedzenie warzyw jako części tradycyjnej diety śródziemnomorskiej wiąże się z lepszą kondycją układu sercowo-naczyniowego i zdrowszym starzeniem.
