Wielkanocne specjały. Czego nie może zabraknąć na świątecznym stole?

Wielkanoc to czas, który spędzamy w rodzinnym gronie w towarzystwie pysznego jedzenia. Podobnie, jak Boże Narodzenie, święta wielkanocne obfitują w tradycyjne dania, które koniecznie muszą pojawić się na stole w tym czasie. Jakich specjałów nie może zabraknąć na najważniejszym śniadaniu w roku?

W wielkanocnym menu można znaleźć zarówno potrawy, które królują na świątecznych stołach w całym nadwiślańskim kraju, jak i te bardzo lokalne. Do ogólnopolskich dań obowiązkowych należą wszelkiego rodzaju babki, słodkie mazurki, żurki i biała kiełbasa podana na ciepło. Choć wiele potraw z różnych regionów kraju bazuje na podobnych składnikach (jajkach, kiełbasie, chrzanie, schabie lub boczku), to zdecydowanie różni je wykończenie, forma podania czy smak. Mieszkańcy nieomal każdej części Polski mają swój własny, przekazywany z pokolenia na pokolenie, sposób na doprawienie i podanie wielkanocnej potrawy.

Żur jak z Kujaw

Choć żurek to staropolska zupa podawana na wielkanocne śniadanie w całym kraju (a także w wielu innych słowiańskich państwach), to przepis pochodzący z Kujaw został wpisany na Listę Produktów Tradycyjnych. Czym się wyróżnia? Koniecznie musi być przygotowany na własnoręcznie nastawionym żytnim zakwasie (sklepowe półprodukty odpadają). Obowiązkowo musi mieć dodatek cebuli, boczku i białej kiełbasy. Białą kiełbasę mieszkańcy Kujaw w Wielkanoc jedzą nie tylko jako dodatek do żurku. Popularnym specjałem jest także biała kiełbasa podawana w... słoikach. Może występować w dwóch wersjach - jako całe pęta lub w formie pokrojonej. Bez względu na to, na którą opcję zdecyduje się gospodyni, dalsze działania związane z przygotowaniem dania są takie same.  Mięso należy doprawić, zalać tłuszczem i zawekować.  Na Kujawach znajdziemy też szynkę kujawską - peklowaną w solance, doprawioną goździkami, a następnie pieczoną wraz kością i golonką.

Słodkości z Podlasia

Najbardziej słodkie dania wielkanocne pochodzą z Podlasia. Poza mięsnymi przysmakami, na świątecznym stole w tej części Polski muszą pojawić się liczne ciasta. Najpopularniejszym z nich jest pascha - wypiek na bazie twarogu i bakalii, smakiem trochę przypominający sernik. W odróżnieniu od znanych w całym kraju wielkanocnych ciast, pascha ma kształt stożka. Poza tym serowym specjałem, w świątecznym menu mieszkańców Podlasia nie może zabraknąć sękacza, czyli pieczonego na obrotowym rożnie ciasta biszkoptowego, które spływając w czasie pieczenia tworzy zastygające sople.  Wytrawnym specjałem charakterystycznym dla Podlasia jest przypominająca kiełbasę kiszka ziemniaczana - czyli jelito wieprzowe nadziewane masą z tartych ziemniaków i słoniny.

Przepyszne galarety jak z Kaszub

Galareta to również danie popularne w całym kraju. W zależności od składników i regionu nazywa się je "nóżkami w galarecie", "zimnymi nóżkami", "galartem", "studzieniną"  czy "kwaszeniną".  Jednak to na Kaszubach i Pomorzu jest elementem obowiązkowym wielkanocnego śniadania. W tym rejonie niekwestionowanym królem świątecznego stołu jest zylc - galaretka z nóżek wieprzowych. Podobnie dużym powodzeniem cieszy się prażnica, czyli jajecznica przygotowana na boczku lub świeżo wędzonej rybie od lokalnego dostawcy. Na Pomorzu lubianym wielkanocnym daniem jest także gotowana szynka w cieście na ciepło i na zimno, a na deser - młodzowy kuch z kruszonką, czyli tradycyjna drożdżowa baba, jaką spotkać możemy w innych części Polski.

Chrzanowe specjały rodem z Małopolski

Chyba żaden Polak nie może wyobrazić sobie Wielkanocy bez chrzanu, ale największymi fanami dań z tej rośliny są ewidentnie mieszkańcy Małopolski. Chlubą tej części Polski jest chrzanówka lanckorońska, czyli zupa na bazie świeżo startego chrzanu, z dodatkiem wędzonych wędlin i białej kiełbasy, zagęszczana mąką i kwaśną śmietaną z dodatkiem czosnku, kopru i ćwiartowanych jajek. Równie bogata w aromatyczny chrzan jest zupa gotowana na Wielkanoc na Podhalu, czyli  chrzonica lub sodra. To bardzo mięsna, zagęszczana kwaśnym mlekiem zupa, która dodaje sił na cały dzień. Na bazie chrzanu przyrządza się także strząskę, czyli  gęstą masę z pokrojonych wędlin i jajek na twardo, zalaną wodnym roztworem z octu. Nazwa pochodzi od sposobu mieszania składników przy pomocy mocnego wstrząsania.

Sosy do jajek jak ze Śląska

Na każdym polskim wielkanocnym stole muszą pojawić się kurze jajka ugotowane na twardo. Bez względu na to, czy podane zostaną saute czy w galarecie, powinien towarzyszyć im pyszny sos. Szczególnie dobrze wiedzą o tym mieszkańcy Śląska, którzy lubią, jak ich dania podlane są smakowitym sosem. Do jajek najczęściej podają sos musztardowy na bazie bulionu, czosnku i oczywiście musztardy. Chętnie jadana w towarzystwie jajek jest także ćwikła z chrzanem, czyli drobno starte buraki mocno doprawione pikantnym chrzanem. Daleko poza granicę Śląska sięga także sława sosu tatarskiego, zwanego w świecie sosem polskim. Połączenie majonezu korniszonów, kaparów, szczypiorku, marynowanych grzybów i natki pietruszki idealne komponuje się nie tylko ze smakiem jaj, ale także pasztetów, galaret i mięs podawanych na zimno.

Dania jak domowe

 Od czasu, gdy Polacy stali się mobilni i nie żyją cały czas w miejscu, w którym się urodzili, trudno mówić o tym, że dane potrawy je się tylko lokalnie. Po przysmaki rodem z Kujaw, chętnie sięgają mieszkańcy Małopolski, a małopolskie dania są podawane na Śląsku czy Kaszubach. Szybkie tempo życia i zapracowanie powodują, że wiele osób zwyczajnie nie ma czasu na przygotowanie regionalnych tradycyjnych wielkanocnych specjałów według domowych receptur. Średnio zadowalającym rozwiązaniem jest sięganie po sklepowe propozycje. Przygotowywane masowo dania zwykle są po prostu bez smaku. Nierzadko zawierają też masę niepotrzebnych, chemicznych dodatków. Na szczęście pomocną dłoń wyciągają najlepsze polskie restauracje. Zwykle w okresie przedświątecznym można zamówić w nich przygotowane w tradycyjny sposób dania, które smakują jak u mamy i zachwycą domowników. Od wielu lat także Restauracja Hawełka wspiera mieszkańców Krakowa w przygotowaniu świątecznych przysmaków.  W tym roku, już tradycyjnie, w Hawełce odbędzie się kiermasz wielkanocny, w czasie którego będzie można zamówić  znakomite wielkanocne dania, pochodzące z różnych regionów kraju. 

Artykuł powstał we współpracy z Restauracją Hawełka.

 

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Rekomendacje