Bielsko-Biała: Architektoniczna perełka z widokiem na góry

Bielsko - Biała było jednym z najważniejszych ośrodków przemysłu włókienniczego w Europie Środkowej i już w XVIII wieku zasłynęło z produkcji tkanin wełnianych. Rozwój przemysłu był tak dynamiczny, że w XIX wieku Bielsko, nazywane "Małym Wiedniem", zyskało światową renomę jako centrum produkcji tekstylnej.

Po II wojnie światowej w Bielsku - Białej zaczęto inwestować również m.in. w rozwój polskiego przemysłu motoryzacyjnego. To tutaj, w Fabryce Samochodów Małolitrażowych, produkowano kultowego "malucha", czyli Fiata 126p.

Bielsko-Biała słynie także z pięknej architektury, która w unikalny sposób łączy styl secesyjny, neorenesansowy (historyczny) i modernistyczny. Oto kilka miejsc, które należy koniecznie odwiedzić podczas wizyty w tym zachwycającym mieście - polskiej stolicy kultury 2026.

Choć Zamek książąt Sułkowskich należy do najstarszych budynków w Bielsku-Białej, to nie wszyscy wiedzą, że jego obecny kształt jest wynikiem przebudowy, która miała miejsce w latach 1850-1864. Wcześniej wyglądał on inaczej, a według legend, w początkowej fazie przypominał nawet dwór myśliwski, który książę opolski Kazimierz z czasem rozbudował. W opowieściach tych może być sporo prawdy, bo badania wykazały, że w XII wieku w miejscu tym faktycznie istniał drewniany gródek.

W drugiej połowie XIV wieku zniszczoną przez pożar strażnicę zastąpił zamek murowany, wzniesiony przez księcia cieszyńskiego Przemysława I Noszaka. Budowla pełniła też ważną rolę śląskiej warowni granicznej - płynąca w pobliżu rzeka Biała od 1316 roku rozdzielała księstwa dzielnicowe cieszyńskie i oświęcimskie, w połowie XV wieku stała się czesko-polską granicą państwową, a w latach 1526 - 1772 oddzielała monarchię austriackich Habsburgów od Rzeczpospolitej.

Bielski zamek przez ponad dwa stulecia służył jako jedna z siedzib Piastów cieszyńskich, był rozbudowywany i przekształcany. W 1572 roku stał się centrum administracyjno-gospodarczym samodzielnego bielskiego państwa stanowego, którym władali przedstawiciele szlacheckich rodzin Promnitzów, Schaffgotschów, Sunneghów, Solmsów, a finalnie - Haugwitzów. Pod koniec XVI wieku przypominał już szlachecką rezydencję, którą uważano za jedną z najznaczniejszych na Śląsku.

W 1752 roku bielskie państwo stanowe przeszło w ręce polskiej magnackiej familii Sułkowskich i zostało podniesione przez cesarzową Marię Teresę oraz jej męża Franciszka Stefana do rzędu księstw. Zamek, wielokrotnie niszczony podczas licznych pożarów miasta, został całkowicie przebudowany i w takiej formie istnieje po dziś dzień.

Sułkowscy rezydowali w Bielsku do 1945 roku. Po II wojnie światowej w zamku przejętym przez Państwo Polskie ulokowano kilka instytucji kulturalnych, w tym muzeum, które od 1983 roku jest jedynym użytkownikiem historycznej budowli.

W muzeum na gości czeka wystawa archeologiczno-historyczna, przedstawiająca dzieje regionu, miasta i zamku, licząca ponad tysiąc eksponatów archeologicznych, historycznych, artystycznych i etnograficznych.

Bardzo duży zespół w kolekcji muzeum stanowi malarstwo portretowe. Prezentowane płótna powstały na przestrzeni 147 lat - pozwala to dostrzec zmiany, zachodzące w sposobie przedstawiania wizerunków kobiet i mężczyzn, od bardzo oficjalnych po pogłębione. Portrety zgromadzone w bielskim muzeum, pełne szczegółów dotyczących ubioru, biżuterii i uczesania są doskonałym materiałem ikonograficznym, obrazującym zmieniającą się na przestrzeni lat modę i obyczajowość.

Bielskie muzeum nie żyje jednak tylko przeszłością - znajdziemy tu także wystawę grafiki artystycznej i galerię sztuki współczesnej. Ciekawostką jest mieszczący się w zamku Salon Muzyczny - najbardziej okazałe i reprezentacyjne pomieszczenie, wciąż rozbrzmiewające muzyką.

Zobacz również: Miasto, które stworzyło ikony dzieciństwa w PRL-u. Tu wciąż dzieje się magia

Jednym z symboli miasta Bielsko-Biała jest budowla, która służyła początkowo jako siedziba Komunalnej Kasy Oszczędności, lecz przez wzgląd na swoją reprezentacyjność zaczęła pełnić funkcję miejskiego ratusza. Budynek, wzniesiony według projektu Emanuela Rosta juniora, ukończono w 1897 roku. Ratusz wyróżnia się szczególnym bogactwem neorenesansowych ornamentów, a jego frontowy ryzalit wieńczy szczyt, z którego spogląda bogini pokoju Eirene z rogiem obfitości i dziecinną figurką Plutosa. Symbol pracowitości na rzecz wspólnego dobra uosabia natomiast pszczoła, widniejąca w najwyższym przyczółku attyki.

Innym, równie charakterystycznym symbolem miasta jest teatr w Bielsku-Białej, ukończony w 1890 roku. To budowla na wskroś wiedeńska - jej twórca, Emil Ritter von Forster, należał do czołowych architektów II połowy XIX wieku, działających w tym austriackim mieście.

Dekoracja elewacji teatru ogranicza się do posągów Apolla na szczycie i dwóch muz umieszczonych w niszach. Nad oknem frontowej fasady widnieją uskrzydlone geniusze.

Jeszcze przed 1905 rokiem budynek hotelu Pod Czarnym Orłem wyglądał z zewnątrz tak, jak jego starsza część, przyległa od wschodu i mieszcząca salę redutową. Dopiero po tej dacie, bialski fabrykant Jakub Gross zainwestował w neobarokową budowlę o wysokim standardzie, wyposażoną w większości przez firmy z Wiednia. Wiedeńczykiem był zresztą również architekt budynku - Alexander Neumann.

Nazwa hotelu nawiązuje do wizerunku orła w attyce, ponad którym toast wznoszą dwa putta siedzące wokół klasycznej wazy. Elewację zdobią motywy wazonów, typowe dla Neumanna.

Wnętrza hotelu również kryją prawdziwe perełki. Jedną z nich jest np. repusowana plakieta kominka w westybulu, autorstwa Georga Klimta, brata samego Gustawa. 

Kamienica Rudolfa Nachowskiego, zwana też Kamienicą Pod Żabami zawdzięcza swoją nazwę wyjątkowej bramie wejściowej, zwieńczonej żabim duetem w nadprożu. Budowla pochodzi z 1903 roku, a zaprojektował ją Emanuel Rost junior, znany z miłości do secesji i sporego poczucia humoru.

Na początku XX wieku dom mieścił znaną bialską winiarnię, więc żaby opierają się o beczkę trunku, pają falkę i grają na mandolinie. Na elewacji od ulicy Targowej wypatrzyć też możemy chrabąszcze. Niewysoką wieżyczkę wyróżnia imitacja konstrukcji szachulcowej z wplecionym roślinnym ornamentem. We wnętrzu zachował się także delikatny roślinny fryz w fasecie pod sufitem.

Osoby, które zmęczy intensywne zwiedzanie miasta, docenią z pewnością bliskość Szyndzielni - jednego z najpiękniejszych szczytów w Beskidzie Śląskim (1028 m n.p.m.), który leży na północ od Klimczoka, między dolinami Olszówki, Wapienicy i Białki, w granicach miasta Bielska - Białej.

Na szczyt Szyndzielni można wjechać koleją linową, której trasa liczy 1810 m. Z tego miejsca rozciąga się przepiękna panorama miasta, ale atrakcje czekają także na szczycie. Warto wejść na wieżę widokową, z której przy odpowiedniej pogodzie widać Tatry i Babią Górę oraz Pilsko. 

W okolicy Szyndzielni znajdują się liczne trasy rowerowe, a na mniej aktywnych gości czeka ekspozycja historycznych wagoników, znajdująca się w starej górnej stacji kolejki linowej, w której obecnie działa Restauracja Stara Stacja z imponującym menu.

Zobacz również: Najdziwniejsze polskie województwo? Opolskie potrafi zaskoczyć

Nie musisz jechać daleko, by poczuć klimat przygody! Zobacz, dokąd warto wybrać się w weekend lub na wakacje. Więcej inspiracji znajdziesz na kobieta.interia.pl/podróże