Centrum Bajki i Animacji OKO w Bielsku - Białej stawia na "Kocią Szajkę". Polska bajka podbije świat?

Historia Studia Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej sięga 1947 roku, ale jego początków upatrywać należy w Katowicach. To tam powstało Eksperymentalne Studio Filmów Rysunkowych, które rok później przeniosło się do Wisły, a następnie do Bielska-Białej. I tam już zostało.

W 1948 roku powstał pierwszy film Studia "Czy to był sen?". Do roku 1950 Studio stworzyło jeszcze cztery kolejne filmy.

Faktyczne początku Studia datuje się jednak na 1951 rok - to wtedy "Wilki i niedźwiadki" w reżyserii Wacława Wajsera trafiły na ekrany kin w całej Polsce. Rok później decyzją Ministerstwa Kultury i Sztuki nastąpiła zmiana statusu Studia, które stało się placówką kinematografii państwowej i zostało Oddziałem Filmów Rysunkowych przy Wytwórni Filmów Fabularnych z dyrekcją w Łodzi.

W 1953 roku Lechosław Marszałek zdobył pierwszą nagrodę na festiwalu w Karlovych Varach i wyróżnienie w Wenecji za kultowego dziś "Koziołeczka". Pierwsza w historii międzynarodowa wygrana dla polskiej animacji otworzyła nowy rozdział w jej historii. Polscy twórcy zaczęli się liczyć w świecie i tworzyć z coraz większym zapałem.

1 stycznia 1956 roku Studio stało się samodzielnym przedsiębiorstwem państwowym z własną dyrekcją, administracją i działem programowym. To wtedy przyjęto nazwę "Studio Filmów Rysunkowych". W 1963 roku na ekranie zadebiutowały największe gwiazdy polskiej animacji - Bolek i Lolek, którzy będą przeżywać swoje niesamowite przygody przez następne 23 lata!

Cztery lata później dzieci poznały Reksia, który początkowo był zdecydowanie chudszy i bardziej "zabiedzony", niż piesek, którego znamy dziś. Cenzurze nie spodobał się chuderlawy wygląd psiaka, więc jego twórca, Lechosław Marszałek, zmuszony był go "dokarmić". Co ciekawe, filmowy Reksio istniał naprawdę, a była nim ukochana suczka Marszałka - Trola.

W latach 60. twórcy bajek przedstawili jeszcze dzieciom Błękitnego Rycerzyka, kucharza Bartłomieja Bartoliniego herbu Zielona Pietruszka oraz jego nieodłącznych towarzyszy - Smoka Wawelskiego i profesora Gąbkę. Dekadę później pojawili się kolejni bohaterowie - "Miś Kudłatek", "Pampalini łowca zwierząt" i "Kangurek Hip-Hop". W 1973 roku twórcy wprowadzili też w świat Bolka i Lolka nową postać - Tolę.

W 1977 roku odbyła się premiera pierwszego polskiego pełnometrażowego filmu rysunkowego, czyli "Wielkiej podróży Bolka i Lolka" w reżyserii Władysława Nehrebeckiego i Stanisława Dülza. Lata 80. również przyniosły sporo nowości - powstały takie produkcje jak "Lis Leon", "Marceli Szpak dziwi się światu" i "Podróże kapitana Klipera". Wiosną 1985 roku do Bielska przybył sam William Hanna, amerykański animator, reżyser, producent, współtwórca legendarnego studia Hanna Barbera. W ramach współpracy z tą uznaną amerykańską wytwórnią Studio wykonało animacje i dekoracje użytkowe do siedmiu odcinków serii "Dzieciństwo Flintstonów".

W 2015 roku Studio Filmów Rysunkowych zostało państwową instytucją kultury. Rok później premierę miała nowa seria "Kuba i Śruba", do której scenariusz napisali Andrzej Orzechowski i Bronisław Zeman. Obaj, wraz z Markiem Burdą byli współreżyserami pierwszego sezonu trzynastoodcinkowej historii o przygodach dwóch braci. W tym roku Studio podpisało także umowę z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rozpoczęcie prac nad Interaktywnym Centrum Bajki i Animacji OKO. Otwarto je w maju 2024 roku.

OKO to przede wszystkim wyjątkowa, bardzo nowoczesna, multimedialna i interaktywna wystawa. Dorośli przenoszą się dzięki niej w świat dzieciństwa i swoich ulubionych bohaterów, a młodsi dowiadują się, jak powstawały filmy, które kształtowały ich rodziców.

OKO mocno stawia na interaktywność - goście mogą tu stworzyć scenariusz swojej własnej bajki, zaprojektować postaci i tła, ożywić obraz, a na koniec nawet udźwiękowić swoją autorską animację. Gotowy film można następnie przesłać za pomocą kodu QR na maila i pochwalić się nim w przedszkolu lub w szkole. Tak, to z założenia atrakcja dla najmłodszych, ale nie brakuje dorosłych filmowców, którzy próbują swoich sił w tym niełatwym fachu. Ostatni przystanek to przestrzeń, w której zgromadzono nagrody dla Studia Filmów Rysunkowych. Interaktywne Centrum Bajki i Animacji OKO to jednak nie tylko wystawa stała, ale także wystawy czasowe, seanse kinowe, zajęcia edukacyjne i wydarzenia artystyczne.

Ścianę w pobliżu budynku (ul. Cieszyńska 14) zdobi od niedawna sporej wielkości mural z bohaterami serii "Warzywne biuro śledcze" i "Bystre oczka" oraz Precelkiem z książki "Kocia Szajka" autorstwa graficzki Yevheni Rudiuk. Dzieło jest kolejnym elementem szlaku w Bielsku-Białej, których w mieście jest już 35. Precelek nie znalazł się na nim przypadkowo - Studio Filmów Rysunkowych chce uczynić z "Kociej Szajki" silną markę o międzynarodowym zasięgu!

Zobacz również: Bielsko-Biała: Architektoniczna perełka z widokiem na góry

"Kocia Szajka" to seria książek detektywistycznych dla dzieci autorstwa Agaty Romaniuk, zilustrowana przez Malwinę Hajduk i wydawana od 2021 roku przez Wydawnictwo Agora. Głównymi bohaterami są antropomorficzne koty-detektywi, działające w Cieszynie i rozwiązujące zagadki kryminalne w lekkiej, humorystycznej konwencji.

Seria zdobyła popularność dzięki oryginalnym postaciom, lokalnemu kolorytowi i atrakcyjnej oprawie graficznej. Książki były nominowane m.in. do Nagrody Literackiej im. Kornela Makuszyńskiego oraz wpisane na Listę Skarbów Muzeum Książki Dziecięcej. Szybko stały się też bestsellerem - już w 2014 roku Agora informowała, że sprzedało się ich ponad 220 000 egzemplarzy!

W 2025 roku prawa do uniwersum zakupiło bielskie Studio Filmów Rysunkowych i rozpoczęło pracę nad serialem animowanym. W okresie od 29-31 sierpnia 2025 roku w Cieszynie odbyła się też pierwsza edycja Kocia Szajka Fest - kociego festiwalu.

Jak zapowiedział Maciej Chmiel, dyrektor SFR, partnerem studia przy pracach nad serialem będzie, znane ze światowych sukcesów, warszawskie Studio Letko.

- Łączy nas entuzjazm i przekonanie, że wspólnie uczynimy z Kociej Szajki silną markę o międzynarodowym zasięgu - powiedział dyrektor studia.

- Ważna jest też lokalność, a jednocześnie uniwersalność opowiadanych historii. Dzięki temu Kocia Szajka ma potencjał, by zaistnieć na całym świecie - dodał Jakub Karwowski, prezes i współzałożyciel Studia Letko.

W tworzenie serialu włączy się też sama autorka serii książek, Agata Romaniuk.

Twórcy liczą na sukces, może nawet ten porównywalny z fenomenem "Bolka i Lolka". Chłopców pokochały przecież nie tylko polskie dzieci - okrążyli oni cały świat, a przy okazji zarobili dla Studia krocie. Teraz przyszła kolej na koty!

Zobacz również: Oto ulubione miejsca Polaków na zimowy wypoczynek. Jedno miasto triumfuje

Nie musisz jechać daleko, by poczuć klimat przygody! Zobacz, dokąd warto wybrać się w weekend lub na wakacje. Więcej inspiracji znajdziesz na kobieta.interia.pl/podróże