Jeden dokument i trzynastka wyższa o 200 zł. Wielu emerytów już korzysta

Co do zasady trzynastka nie jest świadczeniem uzależnionym od wysokości emerytury lub renty, lecz dodatkiem o równej kwocie dla wszystkich uprawnionych. Jej podstawę stanowi ustawa z dnia 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów. Zgodnie z art. 2 tego aktu prawnego, dodatkowe pieniądze automatycznie przysługują wszystkim osobom, które na dzień 31 marca danego roku mają ustalone prawo do jednego z wymienionych świadczeń, co oznacza wypłatę bez konieczności składania wniosku.

Przepisy przewidują jednakową kwotę brutto dla wszystkich uprawnionych, odpowiadającą wysokości minimalnej emerytury obowiązującej od 1 marca danego roku. Zarówno osoba pobierająca świadczenie na poziomie 1800 zł, jak i ta, której emerytura przekracza 4000 zł, otrzymuje identyczną trzynastkę brutto. Na etapie wypłaty zastosowanie mają jednak ogólne zasady systemu podatkowego i ubezpieczeniowego, które wpływają na końcową kwotę przekazywaną na konto. Z dodatku potrącana jest składka zdrowotna, a w określonych przypadkach także zaliczka na podatek dochodowy, co prowadzi do różnic w wysokości przelewów. W rezultacie świadczenie ma jednolitą wartość ustawową, ale jego rzeczywista wysokość netto zależy od indywidualnej sytuacji finansowej każdego emeryta lub rencisty.

W 2026 roku wysokość trzynastej emerytury została ustalona na poziomie 1978,49 zł brutto, co wynika bezpośrednio z marcowej waloryzacji świadczeń o 5,3 proc. Wypłata dodatku realizowana jest w kwietniu razem z podstawowym przelewem, w terminach przypisanych indywidualnie do każdego świadczeniobiorcy (standardowo są to: 1., 5., 6., 10., 15., 20. i 25. dzień miesiąca). Harmonogram w tym roku został jednak częściowo skorygowany ze względu na dni świąteczne, dlatego część osób otrzyma środki wcześniej, jeszcze przed Wielkanocą.

Po standardowych potrąceniach kwota trzynastej emerytury 2026 w większości przypadków spadnie do około 1600 zł netto. Wyższa wypłata, sięgająca około 1800 zł netto, pojawi się wtedy, gdy nie zostanie pobrana zaliczka na podatek dochodowy. Różnica na poziomie około 200 zł wynika więc wyłącznie ze sposobu rozliczenia świadczenia, a nie z jego wysokości ustawowej. Część emerytów wykorzystuje tę możliwość, składając formularz EPD 21, który pozwala otrzymać wyższą kwotę już przy wypłacie, zamiast odzyskiwać pieniądze dopiero w rozliczeniu rocznym.

Złożenie wniosku EPD 21 sprawia, że ZUS nie potrąca zaliczek od bieżących świadczeń oraz dodatków rocznych, co bezpośrednio przekłada się na wyższą kwotę wypłaty na konto. Rozwiązanie to jest szczególnie korzystne dla osób, które utrzymują się wyłącznie z emerytury lub renty i nie osiągają dodatkowych dochodów, ponieważ pozwala uniknąć sytuacji, w której część pieniędzy trafia do fiskusa, a następnie wraca dopiero po rozliczeniu w przyszłym roku. W efekcie świadczeniobiorca dysponuje większą kwotą od razu, bez konieczności oczekiwania na zwrot nadpłaty podatku.

Złożenie takiej deklaracji wymaga jednak wcześniejszej oceny własnej sytuacji finansowej, ponieważ nie w każdym przypadku jest to korzystne. Jeżeli łączne dochody w danym roku przekroczą 30 tys. zł, brak bieżących zaliczek może skutkować koniecznością dopłaty podatku przy kolejnym rozliczeniu PIT. Dotyczy to zwłaszcza osób, które oprócz emerytury uzyskują dodatkowe przychody ze źródeł podlegających opodatkowaniu (np. z pracy). Warto również pamiętać, że dokument obowiązuje także w kolejnych latach, dopóki nie zostanie wycofany lub zmieniony, dlatego decyzja powinna być przemyślana i dostosowana do aktualnej sytuacji wnioskodawcy.