Od czerwca niezwykły spektakl natury. Dlaczego świetliki świecą?
Lato to okres szczytowej aktywności wielu owadów, w tym bardzo intrygujących świetlików. Najłatwiej jest je zaobserwować podczas ciepłych i bezwietrznych wieczorów, w okolicach lasów, zarośli i zagajników. Po co właściwie świecą i czy są pożyteczne?
Spis treści:
- Świetliki - co to za owady?
- Dlaczego świetliki świecą?
- Czy świetliki są pożyteczne?
Świetliki - co to za owady?
Zdaniem entomologów świetliki to jedne z najpiękniejszych i najbardziej fascynujących owadów występujących w Polsce. Występuje u nich silne zróżnicowanie w wyglądzie samca i samicy - te pierwsze to latające chrząszcze z brązowo-czarnymi pokrywami skrzydeł, natomiast samice są bezskrzydłe, podobne do larw - to one są większe i najintensywniej świecą. W naszym kraju wyróżniamy trzy gatunki świetlików - iskrzyki, świeciuchy i świetliki świętojańskie.
Spotykane są one najczęściej na obrzeżach lasów, łąk czy w przydomowych ogrodach (szczególnie w okolicach żywopłotów lub w miejscach z wilgotną ściółką). Latające, świecące punkciki, które można dostrzec podczas letnich, ciepłych wieczorów (zazwyczaj po godzinie 21.30), to najpewniej samce iskrzyków lub świetlików świętojańskich. Te pierwsze pojawiają się wcześniej, bo już wiosną, a drugie dopiero końcem czerwca - są aktywne ze szczególnym nasileniem w okolicach Nocy Świętojańskiej, która przypada na 23 czerwca.
Dlaczego świetliki świecą?
Zjawisko, które obserwujemy podziwiając nocą świetliki to tak zwana bioluminescencja czyli naturalna produkcja i emisja światła przez organizmy żywe. Ten rodzaj "zimnego światła" powstaje w wyniku biochemicznej reakcji utleniania związku zwanego lucyferyną z udziałem enzymu lucyferaz (w jej wyniku nie zostaje wydzielane ciepło). U świetlików bioluminescencja zachodzi w odwłoku i pełni szereg funkcji, dzięki którym chrząszcze te mogą:
- Wabić partnerów - emitując sygnały świetlne o określonej częstotliwości, samice i samce mogą odnaleźć się w ciemności. Samice najczęściej świecą światłem ciągłym, a samce - przerywanym, podobnych do tych emitowanych przez latarnie morskie.
- Odstraszać drapieżniki - larwy i niektóre osobniki dorosłe świecąc wysyłają innym zwierzętom ostrzeżenie, że są niesmaczne, a wręcz niebezpieczne.
- Chronić terytorium i wabić ofiary -za pomocą światła niektóre gatunki świetlików oznaczają teren lub wabią drobniejsze owady, które są dla nich pożywieniem.
Czy świetliki są pożyteczne?
Świetliki to bardzo pożyteczne, a wręcz pożądane w naszym otoczeniu owady. Żarłoczne, drapieżne larwy żywią się bowiem szkodnikami - ślimakami oraz pomrowami, dzięki czemu skutecznie redukują ich populacje.
Chrząszcze te pomagają także kontrolować liczebność innych drobnych bezkręgowców w ekosystemie. Warto zatem robić wszystko, aby zapewnić im dogodne warunki w przydomowym otoczeniu i zaprosić do ogrodu. Świetliki uwielbiają wilgotne, zacienione, zarośnięte zakątki i nie tolerują ogrodów, gdzie używa się chemii (środki stosowane m.in. na ślimaki także je likwidują). Ponadto sztuczne światło - zwłaszcza jasne lampy ogrodowe LED, zakłócają ich rytm godowy, dlatego warto ograniczyć je do minimum.
