Pięć kroków do zdrowych zębów. Wydano nowe standardy higieny jamy ustnej dla dzieci

Dane dotyczące stanu uzębienia dzieci i młodzieży w Polsce niezmiennie są niepokojące. Z najnowszych analiz wynika, iż ubytki próchnicowe występują u ponad 40 proc. dzieci w wieku trzech lat, 80 proc. sześciolatków i u 90 proc. osiemnastolatków. Problem pojawia się więc zaskakująco wcześnie, bo już w wieku przedszkolnym, a próchnica nie jest wyjątkiem, lecz normą. Nieleczone zęby mleczne potrafią prowadzić do bólu, stanów zapalnych, wad zgryzu czy problemów z jedzeniem. Najnowsze zalecenia Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej opublikowane we współpracy z producentem bezcukrowych gum Mars Polska nie pozostawiają złudzeń: bez zmiany codziennych nawyków zdrowie jamy ustnej najmłodszych nie będzie się poprawiać.

Zdrowe zęby to nie tylko kwestia estetyki, ale i komfortu. Dziecko, które nie odczuwa bólu, łatwiej skupia się na nauce, chętniej je i lepiej śpi. Jest też inny, mniej oczywisty, aspekt. Otóż dobry stan zębów przekłada się na pewność siebie. Co więcej, kondycja jamy ustnej realnie wpływa na cały organizm. Prawidłowe nawyki, wypracowane odpowiednio wcześnie, procentują latami.

- Profilaktyka jamy ustnej powinna rozpoczynać się od najmłodszych lat, a jej skuteczność zależy przede wszystkim od regularności i wykształcenia właściwych nawyków. Skala problemu próchnicy podkreśla potrzebę prostych kroków higienicznych, które nie tylko chronią zęby mleczne i stałe, ale realnie poprawiają jakość życia dziecka - tłumaczy prof. Dorota Olczak-Kowalczyk, Prezeska Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej.

Delikatne, ale dokładne szczotkowanie, odpowiednia pasta z fluorem i codzienna rutyna to fundament, na którym zaczynamy budowanie zdrowych nawyków. Kluczowa pozostaje więc rola dorosłych, ponieważ dzieci nie rodzą się z umiejętnością dokładnego mycia zębów - rodzic nie tylko przypomina, ale realnie kontroluje szczotkowanie.

Jak często myć zęby? Eksperci PTSD zalecają szczotkowanie dwa razy dziennie: przed spaniem oraz co najmniej jeden raz w ciągu dnia, na przykład po śniadaniu. Czynność ta powinna trwać około dwóch minut. Zalecane jest sięganie po pastę z fluorem, która wzmacnia szkliwo i chroni zęby przed próchnicą. Natomiast po umyciu zębów polecane jest wyplucie pozostałości pasty, ale bez późniejszego płukania ust wodą.

Szczoteczkę należy dokładnie opłukać po każdym myciu i przechowywać ją w pozycji pionowej aż do wyschnięcia. Eksperci PTSD podkreślają ponadto, że sama szczoteczka nie ma aż tak dużego znaczenia - ważniejsza jest prawidłowa technika mycia.

Oprócz szczotkowania samych zębów, nie mniej ważne pozostaje zwracanie uwagi na wolną przestrzeń między nimi oraz powierzchnię języka. Ponadto raz dziennie warto skorzystać z nici dentystycznej oraz płynu do płukania jamy ustnej (około 10 ml płukanki przez minutę lub dwie). Obie czynności powinny być nadzorowane przez osoby dorosłe.

- Przestrzenie międzyzębowe to szczególnie trudno dostępne miejsca, których nie jest w stanie dokładnie oczyścić nawet staranne szczotkowanie. To właśnie tam najczęściej gromadzą się resztki pokarmowe i bakterie, a ich długotrwałe zaleganie sprzyja powstawaniu próchnicy na powierzchniach stycznych oraz rozwojowi stanów zapalnych dziąseł. Regularne oczyszczanie tych obszarów, jak i języka, jest kluczowe dla pełnej profilaktyki jamy ustnej - zauważa dr hab. n.med. Anna Turska-Szybka, Członkini Zarządu Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej.

Żucie gumy bez cukru po posiłku to jeden z elementów nowych rekomendacji, mający jednak solidne uzasadnienie. Taka guma stymuluje wydzielanie śliny, która pomaga neutralizować kwasy i wypłukiwać resztki jedzenia.

Jak zaznaczają eksperci z PTSD, guma nie powinna być stosowana u dzieci poniżej 4. roku życia oraz u osób z wadami zgryzu czy aparatem ortodontycznym. Nie należy jej też traktować jako zamiennik szczotkowania, a raczej jako dodatkowe wsparcie. Szczególnie w sytuacjach, gdy umycie zębów nie jest w danej chwili możliwe.

Eksperci nie mówią: "zero cukru", ale "mniej i rzadziej". Największym problemem nie jest więc okazjonalny słodycz, ale częste podjadanie i popijanie słodkich napojów. Zalecane są trzy główne posiłki dziennie, od jednej do dwóch zbilansowanych przekąsek oraz picie wody.

- Właściwe nawyki żywieniowe wspierają remineralizację szkliwa, a niewłaściwe - sprzyjają rozwojowi próchnicy. Produkty bogate w węglowodany proste stanowią główny czynnik ryzyka, ponieważ bakterie próchnicotwórcze obecne w jamie ustnej przekształcają cukry w kwasy demineralizujące szkliwo. Dodatkowo częste podjadanie i picie słodzonych napojów wydłużają czas, w którym szkliwo jest narażone na działanie kwasów, zwiększając ryzyko powstawania ubytków - podkreśla lek. dent. Magdalena Kukurba-Setkowicz, Członkini Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej.

Eksperci PTSD zwracają uwagę na fakt, by dentysta nie kojarzył się wyłącznie z interwencją. Nowe standardy podkreślają znaczenie regularnych wizyt kontrolnych, minimum dwa razy w roku. Co ważne: nawet jak nic nie boli. Im wcześniej dziecko oswoi się z gabinetem stomatologicznym, tym lepiej. Regularne kontrole uzębienia to nie tylko szansa na wczesne wykrycie próchnicy, ale też upewnienie się, iż codzienna higiena zębów jest skuteczna.

Pełna treść zaleceń higieniczno-profilaktycznych w zakresie higieny jamy ustnej dla dzieci powyżej 6. roku życia znajduje się tutaj.