W skrócie
- Zniekształcenia poznawcze to automatyczne błędy w interpretacji rzeczywistości, które według Aarona Becka mogą potęgować niepokój, napięcie oraz pogarszać samopoczucie.
- Artykuł zawiera test składający się z dwunastu pytań, który pozwala ocenić własne reakcje na codzienne sytuacje i sprawdzić stopień ulegania schematom myślowym.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Zniekształcenia poznawcze to automatyczne, często nieuświadomione sposoby interpretowania rzeczywistości, które są systematycznie błędne lub przesadzone. Nie wynikają z "głupoty", to raczej skróty myślowe naszego mózgu, które czasem prowadzą nas na manowce. Przykład?
Masz za sobą trudną rozmowę i od razu zakładasz, że wszystko poszło źle. Koleżanka nie odpisała na wiadomość, więc jesteś przekonana, że jest na ciebie obrażona. Szef napisał krótkiego maila, a ty już widzisz oczami wyobraźni wypowiedzenie. Brzmi znajomo?
Psychologowie od lat zwracają uwagę, że nasz umysł nie zawsze interpretuje rzeczywistość obiektywnie. Często działa na skróty, dopowiada brakujące informacje i tworzy historie, które mają niewiele wspólnego z faktami. Aaron Beck, twórca terapii poznawczo-behawioralnej, nazwał takie pułapki myślenia "zniekształceniami poznawczymi". Beck zauważył, że takie wzorce myślenia mają ogromny wpływ na nasze emocje i zachowania, np. mogą podtrzymywać lęk, depresję czy niską samoocenę.
Aaron T. Beck, twórca terapii poznawczo-behawioralnej, dowodził, że nie każda myśl jest faktem. Dobra wiadomość jest taka, że można nauczyć się je rozpoznawać.
Następnym razem, gdy złapiesz się na czarnym scenariuszu, zatrzymaj się na chwilę i zapytaj: skąd właściwie wiem, że tak będzie?
Psychotest: czy twój mózg czasem płata ci figle?
Przy każdym pytaniu wybierz odpowiedź najbliższą temu, jak zwykle reagujesz.
1. Szef odpisuje ci krótkim, oficjalnym mailem. Co myślisz?
A. Pewnie jest zajęty.
B. Trudno powiedzieć, może ma gorszy dzień.
C. Na pewno zrobiłam coś źle.
2. Koleżanka nie odczytała twojej wiadomości przez kilka godzin.
A. Poczekam, odezwie się, gdy będzie mogła.
B. Zastanawiam się, czy wszystko u niej w porządku.
C. Chyba jest na mnie obrażona.
3. Dostajesz pochwałę za dobrze wykonaną pracę.
A. Miło to słyszeć. Zapracowałam na to.
B. Cieszę się, choć pewnie pomogło też trochę szczęścia.
C. Przesadzają. Każdy zrobiłby to samo.
4. Popełniasz drobny błąd.
A. Każdemu się zdarza.
B. Jest mi głupio, ale poprawię go.
C. To dowód, że nie jestem wystarczająco dobra.
5. Przed ważnym spotkaniem myślisz głównie:
A. O tym, jak się przygotować.
B. O możliwych wyzwaniach.
C. O wszystkim, co może pójść źle.
6. Kiedy w twoim otoczeniu ktoś jest zdenerwowany:
A. Zakładam, że może mieć swoje problemy.
B. Zastanawiam się, czy nie ma to związku ze mną.
C. Jestem prawie pewna, że chodzi o mnie.
7. Jak reagujesz po jednej krytycznej uwadze i kilku komplementach?
A. Widzę całość opinii.
B. Pamiętam głównie krytykę.
C. Komplementy przestają mieć znaczenie.
8. Gdy coś ci się nie uda:
A. Traktuję to jako pojedynczą sytuację.
B. Przez chwilę się zamartwiam.
C. Mam poczucie, że zawsze wszystko psuję.
9. Jak często zakładasz, że wiesz, co inni o tobie myślą?
A. Rzadko.
B. Czasami.
C. Bardzo często.
10. Kiedy w mojej głowie pojawia się niepokojąca myśl, zwykle:
A. Sprawdzam, czy mam na nią dowody.
B. Analizuję ją przez jakiś czas.
C. Automatycznie uznaję ją za prawdę.
11. Co powiedziałabyś przyjaciółce w sytuacji, w której sama siebie krytykujesz?
A. Byłabym dla niej wyrozumiała.
B. Trochę bardziej wyrozumiała niż dla siebie.
C. Zdecydowanie łagodniejsza niż dla siebie.
12. Które zdanie najlepiej opisuje twoje podejście?
A. Myśli są tylko myślami.
B. Niektóre moje myśli są przesadzone.
C. Jeśli coś pomyślę, zwykle zakładam, że to prawda.
Wyniki
Najwięcej odpowiedzi A
Masz zdrowy dystans do swoich myśli.
Potrafisz oddzielić fakty od interpretacji i nie wpadasz łatwo w pułapki katastrofizowania czy personalizacji.
Najwięcej odpowiedzi B
Czasem dajesz się złapać własnym schematom.
Jak większość ludzi miewasz tendencję do nadmiernego analizowania sytuacji, ale zwykle potrafisz odzyskać równowagę.
Najwięcej odpowiedzi C
Twój wewnętrzny krytyk bywa wyjątkowo aktywny.
Możesz mieć skłonność do katastrofizowania, czytania w myślach innych, umniejszania własnych sukcesów lub brania wielu rzeczy zbyt osobiście. Warto częściej zadawać sobie pytania: jakie mam dowody, że to prawda? oraz: czy istnieje inne wyjaśnienie tej sytuacji?
żródło: scienceinsights.org
