Spis treści:
- Nie lenistwo, lecz trudność z rozpoczęciem zadania
- Buty jako sygnał dla mózgu. Na czym polega ten trik?
- Nie działa na każdego, ale może pomóc odzyskać poczucie sprawczości
Nie lenistwo, lecz trudność z rozpoczęciem zadania
ADHD wiąże się między innymi z problemami z koncentracją, utrzymaniem motywacji i doprowadzaniem rozpoczętych czynności do końca. Jednym z przejawów trudności związanych z funkcjami wykonawczymi może być tzw. paraliż zadaniowy. Osoba wie, że powinna coś zrobić, chce się za to zabrać, a mimo to ma poczucie, jakby nie potrafiła wykonać pierwszego kroku.
Brighid Gannon, specjalistka psychiatrii i współzałożycielka internetowej praktyki psychiatrycznej Lavender, zwraca uwagę, że w przypadku ADHD przeszkodą może być właśnie rozpoczęcie działania. Andrew Robinson, licencjonowany pracownik socjalny i specjalista zajmujący się ADHD, porównuje ten stan do niewidzialnej bariery, która pojawia się pomiędzy zamiarem a wykonaniem zadania.
To właśnie dlatego w internecie pojawia się tak wiele sposobów na przełamanie tego impasu. Jednym z nich są tzw. "home shoes", czyli buty przeznaczone do chodzenia po domu. Mogą to być wygodne sandały, kapcie, a nawet sportowe obuwie.
Pomysł jest prosty: konkretna para butów ma stać się sygnałem, że właśnie zaczyna się czas na działanie.
Zobacz również: To nie wiedza ani pamięć. Ten prosty nawyk świadczy o dojrzałości emocjonalnej
Buty jako sygnał dla mózgu. Na czym polega ten trik?
Osoby stosujące tę metodę zauważają, że samo założenie butów pomaga im przełączyć się z odpoczynku na wykonywanie obowiązków. Zdaniem specjalistów takie skojarzenie może mieć sens. Po powrocie do domu zdejmujemy obuwie, przebieramy się i często automatycznie przechodzimy w tryb odpoczynku. Zmiana tego schematu może natomiast stać się fizycznym sygnałem rozpoczynającym aktywność.
Gannon podkreśla, że ciało i umysł nie funkcjonują niezależnie od siebie, a bodźce fizyczne mogą wpływać na nasz stan i zachowanie. W przypadku butów ważne może być przede wszystkim stworzenie konkretnego skojarzenia: ich założenie oznacza, że trzeba przejść do działania.
Robinson zaleca jednak, aby nie zaczynać od całej listy obowiązków. Znacznie lepiej wybrać jedną niewielką czynność - na przykład pozmywanie naczyń, przetarcie blatu czy umycie okna. Jeśli uda się stworzyć powtarzalny schemat, konkretne buty mogą z czasem zacząć automatycznie kojarzyć się z wykonywaniem tego zadania.
Istotna jest również konsekwencja. Specjalista sugeruje, aby początkowo zakładać obuwie wyłącznie na czas konkretnej czynności. Po jej zakończeniu buty należy zdjąć. Dzięki temu skojarzenie pozostaje jednoznaczne: buty oznaczają działanie, a ich zdjęcie - koniec zadania.
Zobacz również: Drobiazg, który robi różnicę. 12 toksycznych zachowań, które odstraszają ludzi
Nie działa na każdego, ale może pomóc odzyskać poczucie sprawczości
Noszenie "butów do domu" nie jest oczywiście metodą leczenia ADHD ani rozwiązaniem, które sprawdzi się u każdego. Jeśli ten sposób nie przynosi efektu, można eksperymentować z innymi sygnałami rozpoczynającymi działanie. Pomocne może być na przykład wykonywanie zadania przy określonej muzyce albo zakładanie konkretnego stroju.
Najważniejsze jest jednak rozpoczęcie od czegoś małego. Przy trudnościach z funkcjami wykonawczymi ambitna lista obowiązków może szybko stać się przytłaczająca. Jedno proste zadanie jest łatwiejsze do wykonania, a jego zakończenie może ułatwić przejście do kolejnej czynności.
Specjaliści zwracają też uwagę na jeszcze jeden aspekt. Dla osób z ADHD trudności z wykonywaniem codziennych obowiązków mogą prowadzić do frustracji, wstydu i obniżenia poczucia własnej wartości. Każde skutecznie zakończone zadanie może natomiast dawać poczucie sprawczości i przypominać, że problem nie wynika z lenistwa czy braku dobrej woli.
Kate Hanselman, zajmująca się psychiatrią kliniczną, zwraca uwagę, że niektóre umiejętności potrzebne w codziennym życiu dla części osób są niemal automatyczne, podczas gdy inni muszą świadomie wypracować sposoby ich wykonywania. Nie ma więc powodu, by wstydzić się szukania własnych metod.
Jeśli trudności z rozpoczęciem i kończeniem codziennych czynności są częste i znacząco utrudniają funkcjonowanie, warto porozmawiać ze specjalistą. Sam paraliż zadaniowy nie oznacza jeszcze ADHD, a właściwa ocena objawów pozwala ustalić, z czego wynikają problemy i jakie strategie mogą rzeczywiście pomóc.
Chcesz lepiej zrozumieć siebie i innych? Poznaj sprawdzone porady dotyczące inteligencji emocjonalnej, typów osobowości i relacji międzyludzkich. Zajrzyj na kobieta.interia.pl/psychologia, otwiera się w nowym oknie
