Opiekunka, liderka a może buntowniczka? Który archetyp w tobie dominuje?

Archetypy kobiece są uniwersalnymi wzorcami motywacji, zachowania oraz tożsamości. Podpowiadają one, jak kobiety realizują swoje potrzeby, budują relacje i odnajdują swoją rolę w świecie. Jednakże nie są one sztywnym schematem - lepiej traktować je jak mapę scenariuszy, które aktywują się w określonych sytuacjach życiowych.

W kontekście przedstawionych przez nas trzech archetypów można je pokrótce uporządkować w następujący sposób:

• Opiekunka (określana również jako matka) - wzorzec troski i ochrony.
• Liderka (określana również jako królowa) - wzorzec sprawczości i kontroli.
• Buntowniczka (określana również jako wojowniczka) - wzorzec autonomii i zmiany.

Przy czym każda kobieta może mieć cechy charakterystyczne dla wszystkich tych archetypów, jednakże zazwyczaj jeden z nich dominuje.

Carl Gustav Jung uważał, że archetypy są wrodzonymi strukturami psychicznymi wspólnymi dla wszystkich. Są obecne już w mitach, baśniach oraz symbolach. Współcześni psychologowie dodają, że archetypy aktywują się w odpowiedzi na doświadczenia i są wzmacniane przez role społeczne. Wpływ na nie mają również kultura oraz środowisko.

Tak, jednakże trzeba mieć świadomość, że nie jest to zmiana o 180 stopni. Zazwyczaj zmienia się archetyp dominujący na rzecz wspierającego. Na przykład: we wczesnej młodości może dominować archetyp buntowniczki, a wspierającym będzie archetyp liderki. Po skupieniu się na karierze zawodowej, rozwoju, nauce i zdobywaniu doświadczenia, ta linia może się przesunąć - dominującym archetypem stanie się liderka, a wspierającym - buntowniczka.

To również wyjaśnia założenia Junga. Według niego wraz z dojrzewaniem integrujemy kolejne części siebie. Młode kobiety często mają inne potrzeby niż ich nieco starsze koleżanki. Potwierdza to także model Wielkiej Piątki Paula Costy i Roberta McCrae, którzy wskazują, że z wiekiem cechy ewoluują. Archetypy mocno wiążą się z motywacjami - jeśli one się zmieniają, to i archetypy ulegają przekształceniu.

Opiekunka dba o to, by w tym świecie nikt nie czuł się samotny ani opuszczony. W psychologii kobiecej jest ona najsilniej utożsamiana z mitologiczną Demeter - boginią płodności i matczynej miłości. Paliwem opiekunek jest sama świadomość, że w ich towarzystwie ludzie czują się dobrze. Pragnie bezpieczeństwa innych. Często stawia przyjaciół i rodzinę na pierwszym miejscu. Jednak nieobcy jest im strach - szczególnie obawiają się sytuacji, w których ich pomoc zostanie odrzucona lub źle zrozumiana.

Ten archetyp charakteryzuje przede wszystkim empatia. Opiekunki potrafią wyczuwać emocje innych, czytają między wierszami i dla wielu są ostoją - kimś, z kim można porozmawiać o wszystkim. Poza tym cechuje je odpowiedzialność; jeśli się czegoś podejmują, to robią to do końca. Inni wiedzą, że mogą na nich polegać. Cechuje je także wysoka wrażliwość na potrzeby innych - są w stanie dostrzec detale, które wielu umykają.

Co ze słabymi stronami? Największą "bolączką" jest możliwość wpadania w rolę ofiary. Opiekunki lubią dawać z siebie wszystko, a potem czują, że nie otrzymują tyle samo w zamian. Ich sporą wadą jest nadopiekuńczość. Mają one silną potrzebę ochrony innych, co czasami przekształca się w osaczanie ich. Dodatkowo mogą zatracać się w innych, zapominając o sobie - swoich marzeniach, pragnieniach i potrzebach. Poza tym mają tendencję, aby brać winę na siebie.

Liderka nie czeka, aż ktoś inny podejmie decyzję. Ona bierze odpowiedzialność na swoje barki i prowadzi drużynę do celu. Kontrola i porządek - to ceni najbardziej. Uwielbia miejsca, w których panują jasne zasady i wysoka efektywność. Pragnie stabilności oraz skuteczności. Chce budować rzeczy, które przetrwają próbę czasu. Jednocześnie bardzo boi się utraty wpływu i chaosu. Przerażają ją sytuacje, nad którymi nikt nie panuje.

Liderki mają naturalny autorytet. Nie muszą krzyczeć, aby zostać wysłuchane. Pewność siebie i sposób bycia sprawiają, że inni instynktownie im ufają. Ponadto cechuje je strategiczne myślenie. Potrafią przewidzieć skutki decyzji. W sytuacjach kryzysowych nie paraliżuje ich strach. Wybierają najlepszą drogę i idą nią z podniesioną głową.

Niemniej cechy te niosą ze sobą również pewne wyzwania. Archetyp liderki ma swoje słabe strony. Najczęstszym problemem jest zbyt duża potrzeba kontroli. Osoby o dominującej osobowości tego rodzaju mogą narzucać swoją wolę, stając się "szefową", której ludzie się boją, zamiast ją szanować. Mogą mieć problem z delegowaniem zadań. Liderki często biorą na siebie zbyt wiele, wierząc, że tylko one potrafią zrobić to dobrze. Co więcej, mogą być odbierane jako bardzo chłodne i zdystansowane, ponieważ bardziej skupiają się na wynikach niż ludziach.

Buntowniczka to archetyp kobiety, która ma w sobie iskrę zmiany. To osoby, które przesuwają granice społeczne, technologiczne i obyczajowe. Wychodzą z założenia, że jeśli coś nie działa, to lepiej to zburzyć, niż naprawiać prowizorycznie. Buntowniczka chce żyć na własnych zasadach. Nade wszystko ceni wolność i przełamywanie ograniczeń. Najbardziej przeraża je sytuacja, w której staje się trybikiem w maszynie.

Ich zaletą jest przede wszystkim fakt, że kwestionują zasady. Zdanie "bo zawsze tak było" nie jest dla nich żadnym argumentem. Ponadto wolą być niezrozumiane, niż nieszczere wobec siebie. Osoby te mają również siłę, by powiedzieć głośno to, o czym inni tylko szepczą po kątach.

Każdy archetyp ma swoje słabe strony. W przypadku Buntowniczki jest to przede wszystkim skłonność do destruktywnych decyzji. Czasami bunt staje się celem i przestaje być narzędziem zmiany. Poza tym bezkompromisowość nie zawsze pomaga w relacjach międzyludzkich. Buntowniczkom jest zdecydowanie trudniej znaleźć swoją grupę. Do tego archetyp ten ma niekiedy obsesję na punkcie szukania wrogów - nawet tam, gdzie ich nie ma. Największą słabością buntowniczek jest brak cierpliwości. One chcą zmian tu i teraz.

Przygotowaliśmy krótki test, który pozwoli ci zobaczyć, jaki archetyp z trójki wymienionych w tobie dominuje. W każdym pytaniu wybierz jedną odpowiedź - nie zastanawiaj się długo, zamiast tego zaufaj swojej intuicji. Postaw na te, które najlepiej cię opisują. Później lub w czasie odpowiadania możesz sumować swoje odpowiedzi.

1. Przebywając w grupie ludzi najczęściej:

A. Dbasz o to, żeby każdy czuł się komfortowo. Zależy ci, aby nikt nie przebywał poza grupą i czuł się odizolowany.

B. Bierzesz na siebie organizację. Chętnie ustalasz plan dnia i wszystko masz poukładane, myślisz również o innych.

C. Proponujesz nowe pomysły. Wychodzisz z inicjatywną, nawet jeśli inni tego nie robią.

2. W sytuacji, gdy napotykasz problem (różnego rodzaju), jaka myśl najlepiej opisuje twoje uczucia?

A. Kto potrzebuje wsparcia?

B. Jak to rozwiązać?

C. Co tu nie działa?

3. Która z poniższych rzeczy lub sytuacji najbardziej cię irytuje?

A. Obojętność wobec cudzych potrzeb.

B. Chaos i brak kompetencji.

C. Ograniczanie kreatywności, narzucanie schematów i brak "swojego głosu".

4. Które dwie cechy najlepiej cię określają? Jak nazwaliby cię przyjaciele i rodzina?

A. Ciepła i wspierająca.

B. Konkretna i zdecydowana.

C. Niezależna i odważna.

5. W relacjach zarówno przyjacielskich, jak i romantycznych, co u ciebie przeważa?

A. Często dajesz więcej, niż bierzesz.

B. Stawiasz na jasne zasady.

C. Potrzebujesz swojej przestrzeni.

6. Co robisz, gdy poczujesz się zraniona?

A. Zastanawiasz się, czy mogłaś zrobić coś lepiej. Chcesz rozwiązać konflikt, bo nie czujesz się dobrze, będąc z kimś skłócona.

B. Analizujesz sytuację i wyciągasz wnioski. Nie boisz się również skonfrontować z osobą, która cię zraniła.

C. Stawiasz wyraźną granicę. Jasno dajesz do zrozumienia, jakie zachowanie ci nie odpowiada.

7. Który z poniższych lęków odczuwasz najmocniej?

A. Boisz się, że zawiedziesz bliskich.

B. Boisz się, że stracisz kontrolę.

C. Boisz się, że zostaniesz ograniczona.

8. Wchodzisz do nowego środowiska. Na co zwracasz najpierw uwagę?

A. Wyczuwasz emocję, nie sprawia ci trudności rozpoznanie atmosfery panującej w grupie oraz wstępne zrozumienie, kto, jaką ma w niej rolę.

B. Szybko oceniasz strukturę grupy - wiesz, kto przewodzi, kogo można poprosić o pomoc i kto tej pomocy będzie potrzebował.

C. Skupiasz się na tym, co możesz zmienić i jak pomóc. Chętnie udzielasz rad.

9. Co jest twoją największą siłą?

A. Empatia.

B. Sprawczość.

C. Autentyczność.

10. Co ciebie najbardziej motywuje?

A. Poczucie bycia potrzebną.

B. Osiąganie celów.

C. Przełamywanie schematów.

Podlicz wyniki: A to opiekunka, B to liderka, a C to buntowniczka. Przewaga ponad trzech punktów wskazuje na mocno dominujący typ. Drugi z kolei można określić jako wspierający. Jeśli wyniki różnią się o jeden lub są takie same, to oznacza, że twoja osobowość może działać różnie w zależności od sytuacji.

Chcesz lepiej zrozumieć siebie i innych? Poznaj sprawdzone porady dotyczące inteligencji emocjonalnej, typów osobowości i relacji międzyludzkich. Zajrzyj na kobieta.interia.pl/psychologia