Dziwny PESEL, czyli tajemnica cyfr

Numer PESEL jest jedną z naszych najważniejszych danych osobowych. Jest kluczowy szczególnie dla administracji państwowej – identyfikuje nas. Zastanawialiście się kiedyś, co oznaczają jego kolejne cyfry? Już wyjaśniamy.

Co to właściwie jest?

PESEL, czyli Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności, gromadzi dane obywateli RP oraz cudzoziemców mieszkających (zameldowanych tymczasowo lub na stałe) na jej terytorium. Każdej osobie zapisanej w rejestrze nadawany jest numer ułatwiający jej identyfikację. Zawiera on datę urodzenia, numer porządkowy, oznaczenie płci i cyfrę (sumę) kontrolną.

Numer PESEL jest niezbędny w przypadku podejmowania działań administracyjnych i prawnych. Umożliwia też nie tylko założenie konta w banku, ale także wiele innych, na pozór prozaicznych spraw. Obok numeru NIP stanowi nasz identyfikator podatkowy - jest konieczny do składania deklaracji podatkowej przez osoby fizyczne.

Tajemnica cyfr

Jedenaście cyfr nie jest dobieranych losowo. Z każdego numeru możemy odczytać już na początku datę urodzenia i płeć każdego obywatela. W jaki sposób?

Pierwsze sześć cyfr kryje datę urodzenia. Jako pierwsze podane są dwie ostatnie cyfry roku urodzenia, kolejno miesiąc urodzenia wraz z zakodowanym stuleciem oraz dzień urodzenia. W przypadku jednocyfrowej liczby oznaczającej rok lub dzień poprzedza się ją cyfrą 0, chyba że obywatel urodził się po roku 1999 (jak to rozpoznać, wyjaśnimy poniżej).

W cyfrach od siódmej do dziesiątej zakodowany jest numer porządkowany obywatela. Ostatnia jest oznaczeniem płci. Przyjęło się, że dla kobiet cyfra ta jest parzysta (0, 2, 4, 6, 8), natomiast dla mężczyzn - nieparzysta (1, 3, 5, 7, 9).

Ostatnia, jedenasta pozycja, to suma kontrolna. Umożliwia ona zweryfikowanie poprawności nadanego numeru.

Dziwne różnice

Stulecie urodzenia, które jest zakodowane wraz z miesiącem, wymaga osobnej zasady oznaczania. W przypadku osób urodzonych w latach 1900-1999 miesiąc oznacza się naturalnie, od 01 do 12. Sytuacja wygląda nieco inaczej w PESEL-ach obywateli urodzonych w XIX bądź XXI wieku. W przypadku tych pierwszych miesiąc oznacza się liczbą od 81 do 92, natomiast w przypadku drugich: od 21 do 32.

E-usługi, które cieszą się największą popularnością

- W PESEL-u osoby urodzonej w maju 1991 miesiąc urodzenia jest oznaczony jako 05, ale już u osoby urodzonej w maju 2015: jako 25. Grudzień 1988 roku jest oznaczony jako 12, ale już grudzień 2010 roku: 32 - wyjaśnia  minister cyfryzacji Marek Zagórski. - Taki system pozwala odróżnić od siebie osoby urodzone w różnych stuleciach i ma na celu uniknięcie sytuacji, kiedy dwóm osobom żyjącym w jednym czasie nadano ten sam numer PESEL - dodaje.

Jak dostać numer PESEL?

Numer PESEL nadaje minister właściwy do spraw informatyzacji. Obywatele Rzeczypospolitej Polskiej otrzymują go z urzędu w sytuacjach takich jak: zarejestrowanie narodzonego dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego (czy wiesz, że możesz to zrobić przez internet?), po zameldowaniu (to także możesz załatwić bez wychodzenia z domu).

W przypadku obywateli RP mieszkających poza granicami kraju, numer PESEL nadawany jest w związku ze złożeniem wniosku o wydanie polskiego dowodu osobistego lub paszportu. W innych przypadkach wydaje się go na wniosek osoby zainteresowanej.

Gdzie mogę sprawdzić swoje dane?

PESELu nie oszukasz! Jeśli jednak chcesz sprawdzić, czy Twoje dane w Rejestrze Dowodów Osobistych są na pewno poprawne, możesz to zrobić online.

Rejestr Dowodów Osobistych (RDO) to centralny rejestr państwowy, w którym gromadzone są np. dane dotyczące wniosków o wydanie dowodu osobistego, samych dowodów osobistych i posiadaczy dowodów, w tym - uwaga - zdjęcia do dowodu.

- W Rejestrze Dowodów Osobistych znajdują się informacje dotyczące naszych wszystkich dokumentów tożsamości wydanych po 2001 r. Można tam sprawdzić także stare, tzw. książeczkowe, dowody osobiste, jeśli znajdowały się w rejestrze PESEL - mówi minister cyfryzacji Marek Zagórski. - Oczywiście można tam sprawdzić tylko swoje dane. Bezpieczeństwo operacji zapewnia Profil Zaufany, którym można zalogować się do e-usługi. Dane otrzymamy od razu po zalogowaniu - dodaje szef Ministerstwa Cyfryzacji.

Dane w Rejestrze Dowodów Osobistych może sprawdzić każdy kto ma Profil Zaufany lub e-dowód. I jeden, i drugi środek identyfikacji pozwalają potwierdzić naszą tożsamość. Chodzi o to, żeby nikt nie mógł się pod nas podszyć. Sprawdź, jak założyć Profil Zaufany.

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy