Czy każdy emeryt dostaje 13. i 14. emeryturę? Różnice mogą zaskoczyć

Dodatkowe świadczenia są dla wielu seniorów realnym wsparciem budżetu. Nie oznacza to jednak, że każdy emeryt otrzyma w ciągu roku dwa jednakowe przelewy.

Najważniejsza różnica jest prosta: przy trzynastej emeryturze nie ma kryterium wysokości podstawowego świadczenia. Osoba z niewielką emeryturą i senior otrzymujący wysoką kwotę mogą dostać taką samą trzynastkę, jeżeli spełniają formalne warunki. Przy czternastce wysokość emerytury lub renty decyduje o pełnej wypłacie, pomniejszeniu dodatku albo braku pieniędzy.

W 2026 roku trzynasta emerytura wynosi 1978,49 zł brutto, czyli tyle, ile najniższa emerytura po marcowej waloryzacji. Jest przekazywana automatycznie wraz z kwietniową emeryturą lub rentą. Nie trzeba składać dodatkowego wniosku.

Prawo do trzynastki ustala się według stanu na 31 marca 2026 roku. Tego dnia dana osoba musi mieć prawo do świadczenia uprawniającego do dodatku, na przykład emerytury, renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Jeśli ktoś pobiera więcej niż jedno świadczenie, nie otrzyma kilku trzynastek. Także w przypadku renty rodzinnej należnej kilku osobom przypada jedna dodatkowa wypłata, dzielona między uprawnionych.

Dodatku nie otrzyma osoba, której wypłata emerytury lub renty była zawieszona na 31 marca 2026 roku, na przykład z powodu przekroczenia limitów dorabiania. Bez wypłaty pozostaną też osoby, które prawo do właściwego świadczenia nabędą dopiero od 1 kwietnia lub później.

Trzynastka nie przysługuje sędziom i prokuratorom w stanie spoczynku, którzy otrzymują uposażenie, a nie emeryturę. Sama emerytura olimpijska, wypłacana medalistom, także nie stanowi podstawy do uzyskania dodatku. Gdy sportowiec jednocześnie pobiera zwykłą emeryturę lub rentę, prawo do wypłaty może wynikać właśnie z niej.

Czternasta emerytura została skonstruowana inaczej. Jej maksymalna wysokość w 2026 roku również wynosi 1978,49 zł brutto, jednak pełny dodatek przysługuje tylko osobom, których podstawowa emerytura lub renta nie przekracza 2900 zł brutto. Po przekroczeniu tej granicy wypłata zaczyna maleć.

Działa wówczas mechanizm "złotówka za złotówkę". Każda złotówka ponad próg obniża czternastkę o złotówkę. Jeśli emerytura wynosi 3500 zł brutto, przekroczenie progu to 600 zł, a czternastka spada do 1378,49 zł brutto. Przy świadczeniu w wysokości 4200 zł brutto dodatek wyniesie 678,49 zł brutto.

Senior z emeryturą powyżej 2900 zł nie traci więc czternastki automatycznie. Może otrzymać część pieniędzy, dopóki obliczony dodatek wynosi co najmniej 50 zł brutto. Przy świadczeniu podstawowym w wysokości 4828,49 zł brutto możliwa jest jeszcze wypłata minimalnych 50 zł. Po przekroczeniu tej granicy czternasta emerytura nie przysługuje.

Przy ocenie prawa do czternastki liczy się kwota świadczenia podstawowego brutto, przed potrąceniami. Senior, który porównuje z limitem wyłącznie wpływ na konto, może błędnie uznać, że mieści się w progu pełnej wypłaty. Ostateczna kwota dodatku "na rękę" może być różna, ponieważ od wypłaty potrącana jest składka zdrowotna, a w określonych przypadkach także podatek.

Waloryzacja ma więc dwojaki skutek. Podniosła wysokość maksymalnej trzynastki i czternastki do 1978,49 zł brutto, ale senior, którego podstawowe świadczenie przekroczyło po podwyżce próg 2900 zł, może dostać niższą czternastkę.

Czternastka nie trafi do seniorów, których świadczenie jest tak wysokie, że po zastosowaniu zasady "złotówka za złotówkę" dodatek spadłby poniżej 50 zł. Wypłaty nie otrzymają też osoby, których emerytura lub renta będzie zawieszona na dzień ustalania prawa do dodatku, co do zasady 31 sierpnia.

Tak jak przy trzynastce, świadczenie nie przysługuje z samego tytułu pobierania uposażenia przez sędziego lub prokuratora w stanie spoczynku. Nie otrzyma go też osoba, która pobiera jedynie emeryturę olimpijską, bez zwykłej emerytury lub renty.

Trzynasta i czternasta emerytura są wypłacane automatycznie, bez odrębnego wniosku. Różnica jest jednak zasadnicza: trzynastkę może dostać także emeryt z wysokim świadczeniem, natomiast przy czternastce każdy wzrost emerytury ponad 2900 zł brutto zmniejsza dodatkową wypłatę. Dlatego przed wypłatą warto sprawdzić nie kwotę netto wpływającą na konto, lecz wysokość emerytury lub renty brutto.