Między barszczem a kłótnią. Dlaczego święta tak nas męczą i frustrują? Polacy mają wiele do powiedzenia
W idealnym świecie święta przedstawiane są jako czas miłości, radości i spokoju. Idea jest piękna, intencje szlachetne. Jednak życie, jak to życie, lubi zaskakiwać. Zamiast filmowej sielanki mamy raczej plan zdjęciowy do kolejnej części "Kevina samego w domu". Garnek goni garnek, a sprzątania zamiast ubywać, przybywa. Wisienką na torcie bywa pytanie męża, któremu życie wydaje się być niemiłe: "Kochanie, a co dziś na obiad?". Do kompletu dochodzą jeszcze komentarze tej jednej cioci, która zawsze "wie lepiej", oraz uprzejmość tak sztuczna, że aż skrzypi przy każdym uśmiechu. Zajrzyjmy więc pod choinkę bez lukru, filtrów i fałszywej serdeczności. Sprawdźmy, co tak naprawdę najbardziej działa Polakom na nerwy w tym rzekomo magicznym czasie.
Spis treści:
- "Jedz, bo się zmarnuje". Kulinarny maraton bez mety
- Uśmiech przy stole, a kąśliwe komentarz pod stołem
- Wystroić się, zachwycić, nie zawieść. Wigilia na medal
- Święto czy sezon zakupowy? Komercjalizm czuć na każdym kroku
- Magia, która nie wraca. Gdy święta przypominają o stratach
- Co denerwuje Polaków w Boże Narodzenie? Okazuje się, że wiele
"Jedz, bo się zmarnuje". Kulinarny maraton bez mety
Nasi rozmówcy postanowili uchylić rąbka tajemnicy i opowiedzieć, jak naprawdę wyglądają ich święta. Już po pierwszych wypowiedziach można dojść do wniosku, że do instagramowej sielanki trochę im daleko. Zwłaszcza, gdy na pierwszy plan wjeżdża jedzenie. Dla jednych to długo wyczekiwany moment, by w końcu zatopić widelec w domowych pierogach i wychylić kolejną miskę barszczu. Dla innych prawdziwy tor przeszkód: "Nie ruszaj, bo na święta", potem ""jedz, bo Wigilia", a na koniec klasyczne "wcinaj, aby się nie zmarnowało". A przecież trudno odmówić, skoro ktoś gotował od świtu do nocy. Gosia z Tarnowa przyznaje, że sam okres świąteczny kojarzy jej się raczej pozytywnie - lampki, dekoracje i migocząca otoczka. Świąteczne atrakcje zawsze poprawiają jej nastrój. Entuzjazm nieco słabnie, gdy trzeba zasiąść do stołu.
Nie mogę znieść świątecznego kultu jedzenia i przekonania, że przez te kilka dni żołądek w magiczny sposób się rozciąga.
Dodaje, że nawet gdy planowane są "kameralne święta", a przy stole toczą się poważne rozmowy o niemarnowaniu jedzenia - finał bywa przewidywalny. Zawsze ktoś wzdycha: "I po co było tyle tego?", a chwilę później zaczyna się wpychanie dokładek. Idea? Jedzenie, aż gumka w spodniach pęknie. Podobne doświadczenia ma Maciej z Gliwic. Wspomina, że kiedyś święta kojarzyły mu się z niekończącym staniem organizatorów przy garnkach, by ostatecznie usłyszeć: "Już więcej w siebie nie wcisnę". Przyznaje, że dziś w jego domu jest skromniej. Przynajmniej w teorii powinien być to czas odpoczynku, a nie kulinarnego maratonu.
Gosia dodaje, że na co dzień stara się odżywiać zdrowo i nie zawsze chce ulegać świątecznej presji. To oczywiście nie jest moment na skrupulatne liczenie kalorii, ale te niekończące się "żywieniowe negocjacje" potrafią solidnie podnieść ciśnienie. Muszę przyznać, że w moim domu wygląda to bardzo podobnie. Na co dzień staram się trzymać diety, choć w święta nie odmawiam sobie przyjemności. Prawdziwe wyzwanie zaczyna się jednak później, gdy rodzina pakuje potrawy do słoików i pudełek, a argument "nie jem tego" odbija się echem jak barszcz po kolacji.
Zobacz również: Oto najgorsze prezenty na gwiazdkę. Takim upominkiem możesz sprawić przykrość i popsuć świąteczną atmosferę
Uśmiech przy stole, a kąśliwe komentarz pod stołem
Znacznie poważniejszym wyzwaniem okazują się jednak emocjonalne zawirowania towarzyszące organizacji świąt i samym wigilijnym spotkaniom. Katarzyna z Krakowa przyznaje, że bardzo lubi ten okres, ale irytuje ją brak autentyczności oraz oczekiwanie, że jeden wieczór cudownie wymaże lub zawiesi wszystkie napięcia i nieporozumienia, które narastały w rodzinie przez cały rok - a czasem nawet od lat.
Z tego powodu chętnie zrezygnowałabym z obowiązkowego dzielenia się opłatkiem ze wszystkimi, na rzecz intymnych rozmów z tymi, z którymi czuję się dobrze i bezpiecznie. Takie "sztuczne" pojednanie może sprawić, że druga strona pomyśli "no to załatwione, sprawy nie ma".
Podkreśla, że budowanie relacji nie polega na zamiataniu problemów pod dywan, lecz na realnym mierzeniu się z nimi. Opłatek uważa za piękną, typowo polską tradycję, która powinna pozostać wyborem, a nie obowiązkiem - szczególnie w kontekście zawodowym czy szkolnym. Podobne odczucia ma Aleksandra z Katowic, którą już od dziecka męczyły świąteczne napięcia. Co roku spędzała ten czas z ciocią, za którą, delikatnie mówiąc, nie przepadała. Jak się okazuje, reszta rodziny również nie pałała do niej sympatią. Mimo to wszyscy składali sobie serdeczne życzenia i żartowali, jakby nic się nie działo. Dla Aleksandry było to wyjątkowo sztuczne i zakłamane, zwłaszcza że ta sama osoba potrafiła później rzucać nieprzyjemne i krępujące komentarze.
Raz powiedziała mi, że jestem gruba. Cieszę się, że dziś już się nie spotykamy. Zawsze denerwowało mnie też to, że takie uwagi sprawiały, iż bałam się przyjeżdżać do domu w obawie, że “przytyłam”.
To nie był koniec niewygodnych dociekań. Regularnie pojawiały się pytania w stylu: "Kiedy znajdziesz chłopaka?". Gdy już go miała: "A kiedy ślub?", a zaraz potem "a dzieci?". W takich momentach cierpliwość wystawiana jest na wielką próbę. Bo niezależnie od tego, czy ktoś jest rodziną, czy nie, warto mieć na uwadze cudze doświadczenia i zwyczajnie uszanować czyjeś życiowe wybory. Trochę taktu nigdy nikomu nie zaszkodziło.
Zobacz również: Pieniądze do koperty na świąteczny prezent. Klasa czy obciach? "Klasa, bo kocham pieniądze"
Wystroić się, zachwycić, nie zawieść. Wigilia na medal
Kolejnym źródłem świątecznych napięć okazują się perfekcjonizm i atmosfera, którą można kroić nożem - najlepiej tym do karpia. Laura z Krakowa przyznaje bez ogródek, że do grona "świątecznych entuzjastów" raczej się nie zalicza. Zamiast gonitwy za ideałem woli świętować po swojemu - spokojnie, bez harmonogramu i listy obowiązków. Najlepiej czuje się, spędzając ten dzień z partnerem, w czterech ścianach i na własnych zasadach. Bez presji spróbowania "wszystkiego po trochu", czyli w praktyce wszystkiego "po dużo".
Zjeżdżamy w rodzinne strony na Wigilię i przeważnie właśnie z taką nagonką się spotykam, że trzeba się wystroić, żeby zasiąść do stołu. Pojawiają się wielkie oczekiwania, co do prezentów, czy konkretnych zachowań.
Podkreśla, że kluczowe jest dla niej nastawienie. Oczekiwania mogą istnieć, ale problem pojawia się dopiero wtedy, gdy zaczynają nami rządzić. Z wiekiem przywiązuje do świątecznych rytuałów coraz mniejszą wagę, stawiając na autentyczność i zwykły komfort bycia sobą. Nie oznacza to jednak całkowitego wycofania się z rodzinnych przygotowań. Laura zawsze oferuje pomoc, choć i to potrafi być wyzwaniem, a zwłaszcza gdy trzeba sprostać "idealnej wizji świąt" w wykonaniu mamy. Dlatego, zamiast ryzykować kulinarne starcia, najchętniej wybiera zadania techniczne: nakrywanie stołu, prasowanie czy drobne organizacyjne sprawy. Mniej emocji, mniej spięć, a święta, przynajmniej dla niej, zyskują dzięki temu odrobinę więcej luzu.
Święto czy sezon zakupowy? Komercjalizm czuć na każdym kroku
Z wypowiedzi rozmówców wyraźnie przebija się jeden wniosek. To nie samo Boże Narodzenie jest najbardziej wyczerpujące, lecz wszystko to, co zaczyna się na długo przed. Agnieszka z Wrocławia zauważa, że świąteczna, komercyjna machina rusza pełną parą już po Wszystkich Świętych. Sklepy błyskawicznie zapełniają się bombkami, choinkami i reniferami, co zamiast radości wywołuje raczej zmęczenie materiału. Miasta rozświetlają się świątecznymi iluminacjami już od końca listopada, a z radia nieprzerwanie lecą te same świąteczne hity, które dawno przestały kogokolwiek zachwycać. Boże Narodzenie - rozciągnięte na tygodnie - bywa przez to nużące i męczące.
Doświadczenia bywają różne, ale wnioski podobne. Estera z Krakowa przyznaje, że świąt nigdy nie obchodziła, co wynika z tradycji i wiary obecnej w jej rodzinnych stronach. Skoro bliscy nie kultywowali Bożego Narodzenia, ona również tego nie robiła. Do dziś pozostaje przy tym wyborze. Nie oznacza to jednak całkowitego odcięcia się od rodzinnej atmosfery. W tym czasie spotyka się z bliskimi, choć bez wigilijnych potraw. Za to sałatka jarzynowa zawsze znajdzie swoje miejsce, podobnie jak wspólne oglądanie "Familiady". Estera przyznaje, że trudno jej denerwować się świątecznymi przygotowaniami, bo zwyczajnie ich nie praktykuje. Mimo to wyraźnie odczuwa, że grudzień stał się swoistym "świętem konsumpcjonizmu".
Od października słyszy się o kupowaniu prezentów.
Podobne odczucia ma Anna z Krynicy, dla której okres przedświąteczny również bywa wyczerpujący. Zabieganie, presja idealnych dekoracji i drogich prezentów, które za rok i tak wyjdą z mody, skutecznie odbierają wszelką radość. W zakupowym pędzie łatwo zapominamy o tym, co naprawdę istotne. Przyznaje, że święta stały się nadmiernie skomercjalizowane, a błyszczące ozdoby i kosztowne upominki często przysłaniają ich religijne wartości.
Z perspektywy osoby wierzącej jest to trochę irytujące, bo sens świąt Bożego Narodzenia tkwi przede wszystkim w przeżywaniu tajemnicy narodzin Chrystusa, w modlitwie, refleksji i próbie zatrzymania się na chwilę, by pogłębić swoją wiarę. To czas, który powinien przypominać o miłości, pokorze i wdzięczności, a nie o liczbie paczek pod choinką.
Dodaje jednak, że rozumie różnorodność podejść i priorytetów. Jednakże święta powinny być momentem wyciszenia, spędzonym z rodziną i okazją do wdzięczności za wspólnie przeżyty rok. Presja "idealnych świąt" zbyt często prowadzi do stresu i rodzinnych konfliktów. To zupełnie mija się z celem i oddala nas od sensu tego wyjątkowego czasu.
Magia, która nie wraca. Gdy święta przypominają o stratach
Do tej całej gonitwy często dochodzą jeszcze bardzo osobiste, nierzadko trudne doświadczenia. Julia z Warszawy przyznaje, że tak zwana "magia świąt" zupełnie na nią nie działa. Radość z tego okresu zniknęła wraz z rozwodem jej rodziców. Co trudno uznać za coś zaskakującego. Dla dziecka rozpad rodziny oznacza brak wspólnego czasu z mamą i tatą przy jednym stole. Julia wyznaje, że z ojcem nigdy nie miała nawet okazji podzielić się opłatkiem. Takie doświadczenia sprawiają, że migoczące światełka, kolędy w radiu, świąteczne zakupy i cała otoczka zamiast cieszyć - zaczynają frustrować i przypominać o tym, czego brakuje.
Myślę, że polubię je na nowo wtedy, kiedy założę własną rodzinę.
To właśnie dlatego tak ważne jest podejście do innych z empatią i zrozumieniem, szczególnie w tym czasie. Dla jednych święta są festiwalem radości, bliskości i pozytywnych emocji, dla innych - bolesnym przypomnieniem o rozstaniach, stracie czy pustce, która wciąż daje o sobie znać. W takiej sytuacji niepotrzebne komentarze, wścibskie pytania czy presja stworzenia "idealnych świąt" rodem z telewizyjnych reklam mogą działać przytłaczająco. Choć doświadczenia Polaków są bardzo różne, w jednym panuje zgoda - czasem po prostu mamy dość.
Co denerwuje Polaków w Boże Narodzenie? Okazuje się, że wiele
Aby rozwiać wszelkie wątpliwości i potwierdzić to, z czym się mierzą rodacy, przeprowadziliśmy dodatkowe badanie. W ankiecie "Co nas denerwuje w święta?" oddano łącznie 226 głosów. Wyniki pokazują jedno: źródła frustracji są zaskakująco podobne. Na czele zestawienia znalazł się nadmiar reklam, komercjalizm i tłumy ludzi. To wyraźny sygnał, że Polacy są zwyczajnie zmęczeni intensywnym bombardowaniem treściami i presją zakupową, która zaczyna się na długo przed Wigilią. Tuż za nim uplasowały się napięta atmosfera oraz rodzinne konflikty, bo nic tak skutecznie nie odbiera radości jak ciągłe sprzeczki. Respondenci wskazali również sztuczną uprzejmość jako element, który szczególnie ich drażni. To pokazuje, że zamiast wymuszonej grzeczności coraz bardziej cenimy autentyczność, spokój i możliwość prawdziwego odpoczynku. Co ciekawe, najmniej emocji wzbudza nietrafność prezentów. Wygląda na to, że ten drobny zgrzyt potrafimy łatwo puścić w niepamięć. Wnioski? Święta chcemy przeżywać po swojemu. Bez nadmiaru bodźców, presji i napięć.
