Młodzi coraz głośniej mówią o swoich problemach. Pytanie, czy ktoś ich słucha.
Zdrowie psychiczne to temat, o którym w ostatnich latach mówi się naprawdę dużo. Młodsze i starsze pokolenia często różnią się jednak w podejściu do takich kwestii jak samopoczucie, stres, przemęczenie czy depresja. Jak na zdrowie psychiczne patrzą dziś przedstawiciele pokolenia Z?
Spis treści:
- Między presją a równowagą. Jak młodzi ludzie oceniają swoje zdrowie psychiczne?
- Ciągła presja i pogoń za sukcesem. Co najbardziej stresuje pokolenie Z?
- Zdrowie psychiczne przestało być tabu. Czy szkoły nadążają za zmianami?
- "Przestańcie nas oceniać". Jakich zmian potrzebuje pokolenie Z?
Między presją a równowagą. Jak młodzi ludzie oceniają swoje zdrowie psychiczne?
Historie młodych osób pokazują, jak różnorodne mogą być doświadczenia związane ze zdrowiem psychicznym. Dla jednych codziennością jest zmaganie się z samotnością, presją i poczuciem niezrozumienia, dla innych - osiągnięcie stabilizacji emocjonalnej po przejściu przez trudniejsze momenty.
Paweł ocenia swoje samopoczucie psychiczne jako złe. Jak przyznaje, wyniósł z domu rodzinnego pewne niekorzystne wzorce, między innymi brak umiejętności radzenia sobie z trudnymi emocjami. Przez lata często czuł się również niezrozumiany przez swoich rówieśników. Dziś ma niewielkie, ale bliskie grono znajomych, a dzięki psychoterapii stopniowo uczy się lepiej rozumieć siebie i budować relacje z innymi.
Justyna od niespełna roku korzysta z psychoterapii i pozostaje pod opieką psychiatry. Zwraca uwagę, że pandemia wpłynęła na jej życie bardziej, niż początkowo sądziła. Zmieniła nie tylko sposób, w jaki postrzega społeczeństwo, ale także jej komfort funkcjonowania wśród ludzi. Choć zawodowo radzi sobie bardzo dobrze i z zewnątrz można odnieść wrażenie, że odniosła sukces, zmaga się z poczuciem samotności i pytaniami o sens codziennych wysiłków. Niepokój budzi w niej również wizja przyszłości - świat naznaczony konfliktami zbrojnymi i zagrożeniem katastrofą klimatyczną.
Julka swoje samopoczucie określa jako przeciętne. Uważa, że największy wpływ mają na nie obecne okoliczności życiowe oraz liczne zmiany, z którymi musi się mierzyć. W świecie pełnym obowiązków i ciągłego pośpiechu ludzie często spychają własne potrzeby psychiczne na dalszy plan, skupiając się przede wszystkim na realizacji kolejnych zadań.
Natalia wyjawia, że żyje pod nieustanną presją. Mierzy się z ciągłym oczekiwaniem, by robić więcej, osiągać więcej i stale dążyć do doskonałości. Towarzyszy jej poczucie, że niezależnie od włożonego wysiłku wciąż jest niewystarczająco dobra. Coraz częściej odczuwa wyczerpanie i oznaki wypalenia, a nawet ważne dla niej zadania wymagają dużego wysiłku. Dodatkowo zmaga się z lękiem przed odrzuceniem, samotnością i wykluczeniem.
Nie wszystkie historie mają jednak tak trudny charakter. Ola ocenia swoje samopoczucie jako dobre. Podobnie Kasia, która podkreśla, że obecnie jej zdrowie psychiczne znajduje się na stabilnym poziomie. Nie zawsze jednak tak było. W przeszłości doświadczyła poważniejszych kryzysów, korzystała z terapii i leczenia farmakologicznego. Dziś mówi o osiągniętej równowadze. Jak zaznacza, zdarzają się lepsze i gorsze dni, jednak mieszczą się one w granicach naturalnych życiowych wahań, na które wpływają codzienne sytuacje, stres czy nawet cykl hormonalny
Ciągła presja i pogoń za sukcesem. Co najbardziej stresuje pokolenie Z?
Zdaniem Pawła istotnym problemem jest brak odpowiednich wzorców i wychowania. Wielu młodych ludzi nie otrzymało wystarczającego wsparcia w budowaniu własnej tożsamości i systemu wartości. W efekcie często nie wiedzą, jakimi zasadami się kierować i co właściwie oznacza "dobre życie".
Ola zwraca uwagę na presję otoczenia oraz wpływ mediów społecznościowych. Idealizowane obrazy codzienności prezentowane w internecie sprawiają, że młodzi ludzie nieustannie porównują się do innych. Paradoksalnie źródłem stresu może być także nadmiar możliwości i konieczność podejmowania wielu życiowych wyborów.
Justyna natomiast podkreśla kwestie ekonomiczne. Znaczącym źródłem niepokoju jest sytuacja na rynku pracy. Rosnące bezrobocie, rozwój sztucznej inteligencji zastępującej część pracowników oraz niestabilne formy zatrudnienia sprawiają, że wielu młodych ludzi obawia się o swoją przyszłość zawodową. Dodatkowym obciążeniem jest trudna sytuacja mieszkaniowa. Wysokie koszty wynajmu często pochłaniają znaczną część miesięcznych dochodów. Justyna zwraca również uwagę na rosnący podział społeczny i konflikty, z którmi można spotkać się nawet na zakupach w sklepie.
Dla Julii ogromne znaczenie mają relacje rodzinne oraz najbliższe otoczenie. Brak wsparcia ze strony bliskich może znacząco pogłębiać problemy psychiczne. Stres młodych ludzi może wynikać również z wszechobecnego oceniania i krytyki. Szczególnie widoczne jest to w mediach społecznościowych, gdzie nawet pozytywne działania spotykają się często z falą negatywnych komentarzy. Natalia również wskazuje na wpływ mediów społecznościowych. Internet kreuje określoną wizję sukcesu i szczęścia, opartą na posiadaniu coraz większej liczby dóbr materialnych oraz osiąganiu kolejnych celów. Funkcjonowanie w kulturze ciągłego "więcej" sprawia, że wiele osób odczuwa ogromną presję i frustrację, gdy ich życie nie odpowiada prezentowanym w sieci standardom.
Nicole zwraca uwagę przede wszystkim na trudności związane z wejściem w dorosłość. Wysokie koszty życia, problemy z zakupem własnego mieszkania czy założeniem rodziny sprawiają, że wielu młodych ludzi czuje przytłoczenie. Dodatkowo często spotykają się z niezrozumieniem lub krytyką ze strony starszych pokoleń.
Z rozmów wynika, że źródła stresu są wielowymiarowe i atakują przedstawicieli pokolenia Z z każdej strony. Obejmują zarówno problemy osobiste i rodzinne, jak i kwestie ekonomiczne, społeczne czy globalne. Wspólnym mianownikiem pozostaje jednak poczucie niepewności oraz presja związana z próbą odnalezienia się w szybko zmieniającej się rzeczywistości.
Zobacz również: Zetki nie chcą już zwiedzać świata jak starsze pokolenia. Nowy podróżniczy trend
Zdrowie psychiczne przestało być tabu. Czy szkoły nadążają za zmianami?
Zdrowie psychiczne coraz częściej staje się tematem otwartych rozmów wśród młodych ludzi. Jeszcze kilka lat temu korzystanie z pomocy psychologa czy psychiatry bywało źródłem wstydu i obaw przed oceną. Dziś przedstawiciele pokolenia Z zauważają wyraźną zmianę, choć ich opinie na temat wsparcia oferowanego przez szkoły pozostają znacznie bardziej krytyczne.
Kasia uważa, że młodzi ludzie rozmawiają o zdrowiu psychicznym zdecydowanie częściej niż wcześniejsze pokolenia. Jeszcze niedawno problemy psychiczne były tematem tabu, a osoby podejmujące leczenie często ukrywały ten fakt z obawy przed stereotypami i społecznym niezrozumieniem, szczególnie w mniejszych miejscowościach. Obecnie wizyty u psychologa są postrzegane bardziej pozytywnie - jako przejaw troski o siebie, samoświadomości i chęci rozwoju. Podobne obserwacje ma Julia. Wspomina, że jeszcze kilka lat temu informacja o uczęszczaniu na terapię mogła budzić skojarzenia z chorobą lub "dziwnością". Dziś coraz więcej osób dostrzega, że psychoterapia jest formą dbania o własny dobrostan. Jednocześnie krytycznie ocenia funkcjonowanie instytucji edukacyjnych. Jej zdaniem szkoły i uczelnie często skupiają się przede wszystkim na realizacji programu nauczania, pozostawiając kwestie zdrowia psychicznego na dalszym planie. Zwraca uwagę, że wciąż niewielu nauczycieli i wykładowców angażuje się we wspieranie uczniów oraz studentów poza formalnymi obowiązkami.
Justyna podkreśla, że w jej środowisku rozmowy o zdrowiu psychicznym są czymś naturalnym. Młodzi ludzie otwarcie rozmawiają o terapii, leczeniu psychiatrycznym czy przyjmowanych lekach. Świadomość, że inni mierzą się z podobnymi problemami, daje poczucie wspólnoty i pomaga radzić sobie z trudnościami. Jednocześnie bardzo krytycznie ocenia rolę szkoły w obszarze zdrowia psychicznego. Choć zakończyła już edukację, wspomnienia związane ze szkołą nadal należą do najtrudniejszych doświadczeń, z którymi próbuje sobie poradzić. Podobnego zdania jest Nicole, która uważa, że szkoły nie tylko nie rozwiązują problemów psychicznych uczniów, ale niekiedy wręcz je pogłębiają.
Natomiast Paweł zauważa, że szkoły podejmują pewne działania - oferują pomoc pedagogów szkolnych oraz organizują warsztaty czy zajęcia poświęcone tej tematyce. Jednocześnie zaznacza, że zakres takiego wsparcia nadal jest niewystarczający i powinien zostać znacząco rozszerzony. Wypowiedzi młodych ludzi pokazują, że temat zdrowia psychicznego przestał być w ich pokoleniu czymś wstydliwym. Coraz większa otwartość i świadomość społeczna nie zawsze jednak idą w parze ze wsparciem instytucjonalnym.
Zobacz również: Millenialsa poznasz po... selfie. Jak generacje różnią się w podejściu do zdjęć?
Gdzie pokolenie Z szuka wsparcia psychicznego?
Choć młodzi ludzie coraz otwarciej rozmawiają o zdrowiu psychicznym, dla wielu z nich pierwszym krokiem do uzyskania pomocy nadal jest rozmowa z kimś zaufanym. Paweł przyznaje, że o swoich problemach emocjonalnych najłatwiej rozmawia z terapeutką oraz bliskim przyjacielem. Jego zdaniem wzrost świadomości społecznej sprawił, że młodzi ludzie częściej niż dawniej sięgają po profesjonalną pomoc. Nadal istnieją bariery utrudniające podjęcie terapii, takie jak ograniczone możliwości finansowe czy poczucie wstydu. Natomiast decyzja o skorzystaniu ze wsparcia specjalisty często jest efektem zachęty lub interwencji ze strony bliskich osób.
Justyna mówi, że najłatwiej otwiera się przed osobami bardzo bliskimi, ale czasami także przed ludźmi, których prawdopodobnie już nigdy nie spotka. Jednocześnie dostrzega pozytywną zmianę w podejściu swojego pokolenia do zdrowia psychicznego. W jej otoczeniu wiele osób korzysta z terapii lub pozostaje pod opieką psychiatry, co traktowane jest jako naturalny sposób dbania o siebie. Jej zdaniem młodzi ludzie są dziś bardziej otwarci zarówno na innych ludzi, jak i na różnorodność poglądów czy doświadczeń.
Natalia najczęściej zwierza się swojej najbliższej przyjaciółce, która daje jej poczucie zrozumienia i wysłuchania. Od niedawna coraz częściej rozmawia również z mamą. Uważa natomiast, że młodzi ludzie są dziś bardziej skłonni do szukania profesjonalnego wsparcia niż wcześniejsze pokolenia, choć przyznaje, że dla wielu osób nadal jest to wyzwanie wymagające przełamania własnych obaw.
Julia przyznaje, że rozmowy o problemach psychicznych nie przychodzą jej łatwo. Stopniowo uczy się otwartości, a największe wsparcie znajduje w swoich przyjaciółkach. Wspomina również doświadczenie wizyty u psychoterapeutki, podczas której czuła się wysłuchana i zrozumiana. Najtrudniejsze okazało się jednak wykonanie pierwszego kroku i rozpoczęcie rozmowy o swoich problemach.
"Przestańcie nas oceniać". Jakich zmian potrzebuje pokolenie Z?
Paweł zwraca uwagę, że zdrowie psychiczne powinno być traktowane równie poważnie jak zdrowie fizyczne. Troska o dobrostan psychiczny wciąż nie jest wystarczająco doceniana, mimo że ma ogromny wpływ na jakość życia. Julia podkreśla potrzebę prowadzenia szczerych rozmów o emocjach i problemach psychicznych bez obawy przed oceną czy bagatelizowaniem trudności. Jej zdaniem młodzi ludzie potrzebują przede wszystkim wsparcia i zrozumienia, a nie komentarzy sugerujących, że "przesadzają" lub "powinni sobie poradzić sami".
Justyna chciałaby, aby młodzi dorośli byli traktowani z większym szacunkiem i mieli więcej przestrzeni do wyrażania siebie. Odczuwa również potrzebę zwiększenia bazy specjalistów wspierających uczniów i studentów oraz większej swobody i indywidualności w szkołach. Podobnie Nicole apeluje o większe zrozumienie dla młodych ludzi. Jej zdaniem społeczeństwo często stawia przed nimi wysokie wymagania, jednocześnie nie pozostawiając przestrzeni na błędy i naukę. W efekcie osoby, które otwarcie mówią o swoich trudnościach lub potrzebach, bywają niesprawiedliwie oceniane.
Wszyskie wypowiedzi wskazują, że pokolenie Z nie oczekuje szczególnego traktowania, lecz większej empatii, akceptacji i uznania, że problemy psychiczne są realną częścią ludzkiego doświadczenia. Młodzi chcą być słuchani, traktowani poważnie i mieć możliwość dbania o swoje zdrowie psychiczne bez lęku przed oceną.
Zobacz również: Wysyłanie zabawnych filmików wzmacnia relacje? Naukowcy potwierdzają
