Opowieść wigilijna

Wigilia Bożego Narodzenia, wieczerza wigilijna, wieczór wigilijny, niekiedy także gwiazdka, (z łac. vigilia - czuwanie, straż) to w tradycji chrześcijańskiej dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia, kończący okres adwentu.

Czekamy na niego z utęsknieniem. Większości z nas przypomina błogie lata dzieciństwa, gdy krzątając się w kuchni poznawaliśmy smaki domowych potraw, przygotowywanych tylko ten jedyny raz w roku, upajaliśmy się słodkim zapachem ciast czekając, aż pod choinką pojawią się prezenty. Niemniej wigilijne tradycje sięgają znacznie dalej niż nasza pamięć.
Starożytne święto
To święto swoje korzenie ma prawdopodobnie w obchodach Saturnaliów w starożytnym Rzymie! Pierwsze wzmianki pochodzą z czasów, gdy rozwijało się chrześcijaństwo, niemniej historycy nie mają całkowitej pewności w tej sprawie. Niektórzy badacze wskazują nawet całkowicie pogański zwyczaj świętowania przesilenia zimowego w epoce kamiennej jako absolutnie pierwotny zalążek dzisiejszej wigilii.
Pewne analogie występują także z żydowskim świętem Hannukah oraz perskim świętem Szab-e Jalda. Uroczystą kolację tego dnia przyjęło nazywać się również wigilią. Zwana ona jest też wilią, postnikiem, bożym obiadem, po staropolsku Godami, a na wschodzie kutią (od głównej potrawy).
W kościele rzymskokatolickim Wigilia Bożego Narodzenia jest obchodzona 24 grudnia. W kościołach wschodnich:greckokatolickim i prawosławnym - 6 stycznia (w związku z posługiwaniem się kalendarzem juliańskim), a w Kościele Ormiańskim - 5 stycznia. W historii zdarzyło się też, że dzień wigilii Bożego Narodzenia bywał przesuwany. Według tradycji ludowej (wciąż żywej np. na Kielecczyźnie) w latach, gdy 24 grudnia wypada w niedzielę wigilia nie mogła być obchodzona, ponieważ niedziela nie przyjmuje postu. W takim przypadku wieczerzę wigilijną urządzano już w sobotę, a Boże Narodzenie świętowało się przez trzy dni.
Dodatkowe miejsce przy stole
Tradycyjnie wieczerza wigilijna rozpoczyna się wraz z pierwszą gwiazdką na niebie. Jest to symboliczne nawiązanie do Gwiazdy Betlejemskiej, oznaczającej narodziny Jezusa, którą wg Biblii na wschodniej stronie nieba ujrzeli Trzej Królowie. Kolację, w polskiej tradycji postną, rozpoczyna łamanie się opłatkiem, składanie życzeń, a także modlitwa i czytanie fragmentu Ewangelii według św. Mateusza lub Łukasza, dotyczącego narodzin Jezusa. Na stole, przykrytym białym obrusem, z wiązką sianka pod spodem, ustawia się jedno nakrycie więcej, niż jest uczestników wieczerzy. Jest ono symbolicznie przeznaczone dla niezapowiedzianego gościa, natomiast dawniej dla ducha przodków.
Niegdyś wigilijna kolacja była mocno związana ze światem duchów, a dusze zmarłych krewnych były szczególnie wyczekiwane tego wieczoru. Aby nie wyrządzić krzywdy przybyłym, nie należało zajmować miejsca bez jego uprzedniego zdmuchnięcia, bo mogła na nim już siedzieć dusza. Zwyczaj stawiania dodatkowego nakrycia szczególnie upowszechnił się w XIX wieku, miał wówczas patriotyczną wymowę, w wielu domach miejsce to symbolicznie było zarezerwowane dla członka rodziny przebywającego na zesłaniu na Syberii.

Dowiedz się więcej na temat: gwiazdka | potrawy | Wigilia | święto | opowieść

Reklama

Najlepsze tematy

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Rekomendacje