Tradycyjne maski Czarnej Afryki

Tradycyjne afrykańskie maski fascynują i wiele osób chciałoby je mieć w swojej kolekcji. Ale czy wiemy o nich wystarczająco dużo?

Autentyczna czy fałszywa?

Reklama

Kryterium autentyczności maski nie jest do końca zdefiniowane, dawny sposób myślenia: obiekt prawdziwy/autentyczny albo fałszywy/sfałszowany przestaje dziś funkcjonować, gdyż sytuacja jest więcej niż skomplikowana, tym bardziej że wiek w przypadku drewnianych obiektów sztuki afrykańskiej jest kryterium w zasadzie nieistotnym. Drewniany przedmiot przetrwa w tropikalnym klimacie najwyżej 20-25 lat, wyjątkiem są jedynie obiekty sztuki, w tym i maski, plemienia Dogonów. Przechowywane są one w suchych jaskiniach, w których nie ma naturalnych szkodników drewna, przede wszystkim termitów. Maska będąca kilka lat w użyciu może wyglądać na "prastarą", gdy tymczasem inna, kupiona bezpośrednio po jej wykonaniu i przewieziona przed stu laty do Europy, wygląda tak, jakby była dopiero co zrobiona i nabyta na jarmarku. Dochodzą do tego maski wykonywane na zamówienie europejskich urzędników kolonialnych, oficerów, misjonarzy, a nawet etnologów. Inny problem to stare, autentyczne przedmioty kultu, które zostały dokładnie wyczyszczone, umyte i pokryte nową patyną, olejem lub woskiem, tak by odpowiednio "porządnie" wyglądać w witrynie czy na ścianie mieszkania kolekcjonera. A takich obiektów znajduje się sporo w najlepszych nawet zbiorach i muzeach. Kolejny problem: w związku z wzrastającym popytem nowe maski zostają poddane odpowiedniej "obróbce", by sprawiać wrażenie starych, używanych, autentycznych. Zdarzają się jednak również kuriozalne sytuacje, że stare obiekty zostają dodatkowo patynowane i preparowane, by zadowolić oczekiwania europejskich i amerykańskich kolekcjonerów. Sposobów jest wiele, a czasu, cierpliwości i umiejętności Afrykanom nie brakuje.

Sensacyjne ceny

Najbardziej poszukiwanymi przez kolekcjonerów są maski wykonane przez Afrykanów na ich własne potrzeby i używane w specyficznych dla plemiennego kultu sytuacjach i uroczystościach. Takie obiekty z odpowiednią dokumentacją i udowodnionym pochodzeniem, z uznanej kolekcji są najbardziej poszukiwane, osiągając wysokie, czasami wręcz niebotyczne ceny. Szczególnie istotne były w ostatnich latach dwie paryskie licytacje. Pierwsza to przeprowadzona w 2001 r. aukcja kolekcji Huberta Goldeta, na której nastawna maska Ibibio (Nigeria) sprzedana została za ok. 500.000 euro, a maska Dan (Wybrzeże Kości Słoniowej) za 150.000 euro, druga zaś to aukcja kolekcji Pierre'a i Claude'a Vérité, na której maska twarzowa Baule (Wybrzeże Kości Słoniowej) "poszła" za 160.000 euro, maska Jaure (Wybrzeże Kości Słoniowej) za 255.000, Guro (Wybrzeże Kości Słoniowej) za 460.000, Grebo (Liberia) za 600.000. Granicę miliona euro przekroczyły maska nola Baule (1.100.000) i wielka maska barkowa nimba plemienia Baga (Gwinea) - 1.900.000 euro. Rekord należy do półmetrowej białej maski ngil sprzedanej za 5.000.000 euro. By dopełnić obrazu, należy do tych cen doliczyć każdorazowo co najmniej 20 proc. obowiązujących opłat i podatków. To sensacyjne wyniki, nie świadczące jednak w zasadzie o niczym, podobnie jak osiągane w ostatnich latach ceny za obrazy i obiekty sztuki współczesnej. Maski o podobnej jakości znaleźć można na innych aukcjach bądź w galeriach za jedną setną podanych powyżej sum. O co tu więc chodzi? Spekulacje? Kreowanie rynku i próba sterowania nim? Jednoznaczna odpowiedź jest trudna. Wiadomo, że na rynku finansowym znajduje się ogromna ilość pieniędzy, a po sławetnej "bańce mydlanej" akcji firm internetowych zauważyć można tendencję do inwestowania w wartości bardziej trwałe - m.in. w sztukę, jako dobrą i sprawdzoną już lokatę kapitału. A w sztuce afrykańskiej tkwi spory potencjał, jest ona atrakcyjna i jeszcze stosunkowo niedroga. Ogromną rolę w tworzeniu ceny obiektu ma również miejsce, gdzie odbywa się aukcja - sztuka afrykańska osiąga o wiele lepsze ceny w Paryżu czy Brukseli niż w Berlinie, Rzymie czy Kopenhadze.

Reklama

Najlepsze tematy

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Rekomendacje