Najczęstsze przyczyny demencji. Zwróć uwagę na te czynniki

Demencja to zespół otępienny charakteryzujący się utratą funkcji poznawczych, który dotyka osób po 65. roku życia. Wiąże się z uszkodzeniem neuronów i procesem starzenia się mózgu. Najczęstsza choroba neurodegradacyjna to alzheimer. Pierwsze objawy bywają trudne do zauważenia lub bagatelizowane. Początkowo mamy do czynienia z wahaniami nastrojów, trudnościami z przypomnieniem sobie słów, imion czy niedawnych wydarzeń. Z czasem pojawiają się zaburzenia językowe, kłopoty z koordynacją ruchową i orientacją w przestrzeni. Wraz z postępem choroby pacjenci tracą pamięć, doświadczają zaburzeń psychicznych i osobowościowych.

Czynniki, które przyczyniają się do rozwoju choroby Alzheimera 

Jednoznaczne przyczyny choroby Alzheimera nie zostały określone, jednak najnowszy raport opublikowany w The Lancet wykazał, że jest ona ściśle powiązana z codziennym stylem życia i sposobem odżywiania się. Dotyczy to przypadków, kiedy pacjenci nie byli obciążeni genetycznie, czyli w rodzinie nie występowało to schorzenie.

Cukrzyca typu 2., a także łączące się z nią często inne choroby metaboliczne (otyłość, zaburzenia lipidowe) mogą przyspieszać uszkodzenia mózgu. Okazuje się, że osoby zmagające się z cukrzycą są nawet 30 proc. bardziej narażone na demencję. Naukowcy ustalili, że schorzenie to powoduje zmniejszanie się istoty szarej w mózgu oraz zmiany w jego aktywności: osłabia funkcje poznawcze oraz tempo przetwarzania informacji. Lekarze podejrzewają, że ma to związek z zaburzoną gospodarką węglowodanową i w efekcie deficytem energetycznym, przez który cierpi mózg. Im dłużej zmagamy się z cukrzycą, tym większe uszkodzenia układu nerwowego. Podobny wpływ może mieć otyłość oraz zaburzenia lipidowe. Badania dowiodły, że osoby o większej ilości tkanki tłuszczowej miały mniejszą ilość istoty szarej w mózgu i były bardziej narażone na demencję. Z kolei zaburzenia lipidowe skutkują odkładaniem się cholesterolu i miażdżycą. A to negatywnie wpływa także na ukrwienie mózgu, który może być słabiej odżywiony.

Nadciśnienie tętnicze jest groźne nie tylko dla serca, ale przede wszystkim dla mózgu. Podobnie jak miażdżyca może prowadzić do uszkodzenia małych naczyń krwionośnych w mózgu i jego gorszego ukrwienia. Nie wiadomo, jak konkretnie to schorzenie przyczynia się do demencji, ale badania wykazały, że schorzenie występuje aż o 35 proc. częściej u osób z nieleczonym nadciśnieniem.  

Brak regularnej aktywności fizycznej negatywnie wpływa na cały organizm - przyczynia się do zaburzeń metabolicznych, cukrzycy typu 2., nadwagi i otyłości, a to jedne z największych przyczyn demencji. Siedzący tryb życia zwłaszcza w starszym wieku przyspiesza starzenie się mózgu i osłabia funkcje poznawcze. Udowodniono, że wysiłek fizyczny zwiększa wydzielanie hormonów szczęścia, poprawia ukrwienie mózgu i zmniejsza stany zapalne. Przyczynia się też do tworzenia nowych połączeń nerwowych w mózgu.

Alkohol ma negatywny wpływ na cały organizm, ale jest szczególnie groźny dla mózgu. Badania wykazały, że uszkadza neurony i włókna nerwowe, hamuje tworzenie się nowych komórek nerwowych i negatywnie wpływa na powstawanie połączeń nerwowych. Ustalono, że częste spożywanie alkoholu zmniejsza objętość mózgu i prowadzi do zaburzeń wydzielania hormonów odpowiadających za funkcjonowanie całego układu nerwowego (m.in. dopaminy czy serotoniny). Ma także negatywny wpływ na nasz nastrój i codzienne funkcjonowanie - zaburza równowagę emocjonalną sprzyja rozwojowi depresji i stanów lękowych. Alkohol zaburza też wchłanianie i przyswajanie wielu witamin i minerałów. Wszystkie te szkodliwe czynniki znacznie zwiększają ryzyko demencji i przyspieszają jej rozwój.

Zaskakującym czynnikiem rozwoju demencji może być izolacja społeczna i brak kontaktów z innymi ludźmi. Okazuje się, że spotkania towarzyskie są dla mózgu stymulujące i przyczyniają się do tworzenia nowych połączeń nerwowych. Ich brak skutkuje z kolei ciągłym pogarszaniem się funkcji poznawczych. Tego typu stagnacja grozi też obniżeniem nastroju, silniejszym stresem i zaburzeniami lękowymi, a te także na dłuższą metę negatywnie wpływają na ośrodkowy układ nerwowy.

Wysiłek umysłowy jest równie ważny jak aktywność fizyczna. Działa stymulująco na mózg, angażuje różne jego części i przyczynia się do tworzenia nowych połączeń nerwowych. Badania potwierdziły, że osoby z wyższym wykształceniem, ale też znające języki obce, czytające książki, rozwiązujące krzyżówki czy pracujące umysłowo znacznie rzadziej zapadają na demencję lub później doświadczają schorzeń neurodegradacyjnych. Okazuje się, że mózg jest jak mięśnie - potrzebuje regularnego treningu, w przeciwnym razie zaczyna "zanikać". Na demencję znacznie bardziej narażone są osoby słabosłyszące czy niesłyszące. Wiąże się to z większą izolacją społeczną (trudności z komunikacją) i niekompletnym odbiorem rzeczywistości. W efekcie takie osoby "zapadają się w sobie", a ich funkcje poznawcze ulegają osłabieniu.

Do czynników ryzyka rozwoju alzheimera zalicza się również palenie papierosów i zanieczyszczenia powietrza. Szkodliwe substancje wnikające do naszych płuc przenoszą się wraz z krwią do całego organizmu. Podejrzewa się, że wywołują one stany zapalne w mózgu i przyczyniają się do stresu oksydacyjnego, który przyspiesza starzenie się komórek nerwowych.

Czytaj także: 

Profesje z niemal zerowym ryzykiem Alzheimera. Przełomowe odkrycie naukowe

Czy naprawdę zaczynamy się "sypać" po czterdziestce? Lekarze wyjaśniają

Naukowcy zaskoczyli wynikami. Lepiej uważnie przyjrzyj się swoim kontaktom

Źródło:

www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(24)01296-0/abstract