Ostatnie dni Wielkiego Postu. Co wierni muszą wiedzieć o Triduum Paschalnym?
Wielki Post to dla chrześcijan czas przygotowujący do świąt wielkanocnych. Wieńczy go Wielki Tydzień. W tym czasie wierni przygotowują się do Zmartwychwstania Pańskiego i wspominają mękę oraz śmierć Chrystusa na krzyżu. Wielki Czwartek jest pierwszym dniem Triduum Paschalnego, które jest szczytem całego roku liturgicznego. Jakie obrzędy towarzyszą ostatnim dniom Wielkiego Tygodnia?
Co oznaczają dni Wielkiego Tygodnia?
Wielki Tydzień to czas wspominania ostatnich dni Jezusa przed śmiercią. Rozpoczyna się on od Niedzieli Palmowej. W tym dniu wierni święcą palmy na pamiątkę przybycia Chrystusa do Jerozolimy.
Trzy następne dni to czas pojednania. W Wielki Poniedziałek Chrystus przeklął figowiec, a w Wielki Wtorek podczas wieczerzy z Dwunastoma zapowiedział wydanie go przez apostoła. "Jeden z was mnie zdradzi" - powiedział.
Czwarty dzień Wielkiego Tygodnia to natomiast wspomnienie wydania Chrystusa przez Judasza Iskariotę za 30 srebrników.
Następnego dnia w Kościele katolickim rozpoczyna się Triduum Paschalne. Wielki Czwartek jest celebrowany na pamiątkę Ostatniej Wieczerzy i ustanowienia Eucharystii oraz kapłaństwa. W Wielki Piątek przypada ukrzyżowanie i śmierć Chrystusa na krzyżu. Wielka Sobota to z kolei oczekiwanie na przyjście Jezusa.
Czym jest Triduum Paschalne?
Triduum Paschalne to szczyt roku liturgicznego. Rozpoczyna się w Wielki Czwartek i kończy się nieszporami Niedzieli Wielkanocnej. W tym czasie wierni celebrują mękę, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa.
Z łaciny "triduum" to trzy dni. W tym przypadku odnosi się to do okresu przed zmartwychwstaniem Jezusa, a więc Wielkiego Czwartku, Wielkiego Piątku i Wielkiej Soboty. Liturgia skupia się w tym czasie na wydarzeniach, które miały miejsce po tym, jak Jezus przybył do Jerozolimy.
Uczestniczenie w Triduum Paschalnym nie jest jednak obowiązkowe, a więc niepojawienie się w kościele w tych dniach nie jest grzechem. Wierni muszą jednak uczestniczyć we mszy w Niedzielę Wielkanocną.
Jak przebiega Triduum Paschalne?
Msza w Wielki Czwartek jest odprawiana na pamiątkę wydarzeń z wieczernika. To właśnie podczas Ostatniej Wieczerzy Jezus ofiarował się pod postacią chleba i wina, a następnie nakazał apostołom, by je spożywali na jego pamiątkę. W ten sposób ustanowił Eucharystię i kapłaństwo.
Tego dnia wierni śpiewają hymn "Chwała na wysokości Bogu". Rozbrzmiewają dzwony, które następnie milkną. Msza w Wielki Czwartek nie zostaje zakończona, nie pojawia się błogosławieństwo wiernych. Wówczas Najświętszy Sakrament jest przenoszony do specjalnie przygotowanego miejsca adoracji, czyli "Ciemnicy".
Wielki Czwartek to rozpoczęcie męki Chrystusa. Tabernakulum zostaje opróżnione i otwarte. Ołtarz zostaje obnażony, a lampka sygnalizująca obecność Jezusa gaśnie.
Kontynuacja uroczystości następuje w Wielki Piątek, w którym wiernych obowiązuje ścisły post. To czas zadumy związany z męką i śmiercią Chrystusa. Tego dnia nie jest odprawiana msza. Obrzędy liturgiczne są podzielone na trzy etapy: Liturgię Słowa, adorację Krzyża i obrzędy Komunii św. Wszystko rozpoczyna się w wielkiej ciszy. Jest odczytywany opis Męki Pańskiej, następuje moment odsłonięcia krzyża i czas, by wierni mogli go ucałować. Po Komunii Najświętszy Sakrament jest przenoszony do bożego grobu, po czym następuje adoracja, która trwa do końca następnego dnia.
W Wielką Sobotę odbywa się święcenie pokarmów symbolizujących m.in. nowe życie i zmartwychwstanie. Ich spożycie jest możliwe dopiero podczas śniadania w Niedzielę Wielkanocną. W kościele w tym dniu jest przeżywana Liturgia Wigilii Paschalnej, która składa się z czterech części.
Uroczystości rozpoczynają się od Liturgii Światła. Przed świątynią jest rozpalane ognisko i następuje poświęcenie ognia, od którego zapala się paschał. Wierni mogą odpalić od niego swoje świece i przekazać ogień innym. Następnie jest Liturgia Słowa, podczas której pojawia się dziewięć czytań. Kolejna część to Liturgia Chrzcielna i wyrzekanie się przez wiernych grzechu i szatana. Obrzędy związane z Wielką Sobotą kończy Liturgia Eucharystyczna, czyli przyjęcie Komunii św.
Jak już wyżej wspomniano, wierni mają obowiązek uczestniczenia we mszy w Niedzielę Wielkanocną. Większość pojawia się na rezurekcji o godzinie 6 rano. Uroczystości rozpoczynają się od procesji rezurekcyjnej, chociaż zdarza się, że w niektórych parafiach pojawia się ona już po liturgii Wielkiej Soboty. Procesja wychodzi na zewnątrz i okrąża kościół trzy razy. Głównym celem jest ogłoszenie zmartwychwstania Chrystusa. Następnie jest odprawiana msza, podczas której rozbrzmiewa "alleluja".
***
