Dodaj plasterek do porannej kawy. W jelitach zrobi się lekko i spokojnie

Dodatek cytryny do kawy nie jest wymysłem influencerów ani efektem chwilowej mody - jego korzenie sięgają włoskich kawiarni, gdzie w espresso romano od dawna stosowano plasterek cytrusa, by złagodzić gorycz naparu i podkreślić jego owocowe nuty. W ostatnich latach jednak ten prosty zabieg zyskał nowe znaczenie: kawa z cytryną zaczęła być promowana jako napój wspierający pracę jelit, metabolizm i łagodzenie drobnych dolegliwości, takich jak ból głowy czy uczucie ciężkości po posiłku.

Z chemicznego punktu widzenia połączenie tych dwóch składników rzeczywiście może mieć sens. Kwas cytrynowy zwiększa ogólną kwasowość napoju, co wpływa korzystnie na smak, ale również wzmacnia działanie niektórych związków zawartych w kawie. Sok z cytryny dostarcza nie tylko witaminy C, lecz także flawonoidów, takich jak hesperydyna i naringina, które wspomagają regenerację błony śluzowej jelit i ograniczają miejscowe stany zapalne. Kofeina oraz obecne w kawie polifenole działają antyoksydacyjnie i wspierają metabolizm, co ma znaczenie po tłustym lub obfitym posiłku.

W przypadku osób z tendencją do zaparć efekt może być odczuwalny już w ciągu kilkunastu minut od wypicia napoju - kawa stymuluje ruchy jelit, a dodatek cytryny może ten proces dodatkowo zintensyfikować. Jednak nie każdy organizm reaguje tak samo. U osób z zespołem jelita drażliwego (IBS) nadmierna stymulacja układu pokarmowego może prowadzić do nasilenia objawów, takich jak biegunka lub skurcze. Z tego powodu kawa z cytryną, mimo że uchodzi za uniwersalny środek regulujący trawienie, nie będzie odpowiednia dla każdego: jej skuteczność i bezpieczeństwo zależą przede wszystkim od indywidualnego stanu organizmu.

Podstawowy przepis na kawę z cytryną opiera się na klasycznym espresso romano, ale z nieco zmodyfikowanymi proporcjami. Do filiżanki mocno zaparzonego espresso - najlepiej z ziaren jasno palonych - dodaje się około jednej łyżeczki świeżo wyciśniętego soku z cytryny. Alternatywnie można użyć cienkiego plastra owocu. Warto poczekać, aż kawa lekko ostygnie, temperatura około 70 stopni Celsjusza pozwala ograniczyć ulatnianie się aromatycznych olejków eterycznych. Smak można łagodzić dodatkiem miodu lub syropu klonowego, jednak należy pamiętać, że każdy z tych składników zwiększa kaloryczność napoju.

Moment spożycia ma istotne znaczenie dla odczuwanych efektów fizjologicznych. Z uwagi na rytm dobowy i naturalne wydzielanie kortyzolu, najkorzystniejszy moment na wypicie kawy z cytryną przypada zazwyczaj między godziną 9 a 11 (wówczas organizm lepiej toleruje kofeinę, a pobudzenie nie koliduje z rytmem snu). Osoby aktywne fizycznie często sięgają po ten napój około pół godziny przed wysiłkiem. Kofeina wspomaga mobilizację wapnia w mięśniach, a zawarta w cytrynie witamina C może wspierać produkcję kolagenu w ścięgnach. Natomiast kawa spożywana wieczorem, szczególnie ta z dodatkiem cytrusów, może potęgować symptomy refluksu i utrudniać zasypianie, dlatego osoby wrażliwe powinny unikać jej pod koniec dnia.

W przypadku tego rodzaju kawy ewentualne skutki uboczne wynikają najczęściej z nadmiaru kofeiny lub z nietolerancji na kwaśne składniki. Przy większych dawkach mogą pojawić się objawy takie jak przyspieszone bicie serca, niepokój, rozdrażnienie, a u niektórych także biegunki i pogorszenie wchłaniania żelaza. Osoby z chorobą wrzodową lub nawracającym refluksem mogą rozważyć przygotowanie napoju na bazie tzw. cold brew, czyli kawy parzonej na zimno, która charakteryzuje się niższą kwasowością. Zamiast soku można też zastosować kilka kropli naturalnego olejku cytrynowego.